Tọa lạc ngay giữa trung tâm thủ đô, chùa Quán Sứ không chỉ là một danh lam cổ tự có bề dày lịch sử hàng trăm năm mà còn là trụ sở của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Đối với các Phật tử và khách thập phương, đây là chốn nương tựa tâm linh thuần khiết bậc nhất. Trong bài viết này, Du Lịch Checkin sẽ cung cấp cho bạn những thông tin quan trọng như giờ mở cửa, cách sắm lễ, văn khấn cho đến các thủ tục bốc bát hương và cầu siêu tại chùa.
Giới thiệu tổng quan về chùa Quán Sứ
Lịch sử hình thành của chùa Quán Sứ
Hiện nay, có hai nguồn tài liệu cổ ghi chép lại mốc thời gian xây dựng chùa:
- Theo tập La Thành cổ tích vịnh (năm 1787): Chùa được vua Trần Dụ Tông ra lệnh xây dựng vào thế kỷ 14.
- Theo Wikipedia và sách Hoàng Lê nhất thống chí, chùa Quán Sứ được xây dựng vào thế kỷ 15, thời vua Lê Thế Tông
Dù ở mốc thời gian nào, sử sách đều thống nhất mục đích ban đầu của ngôi chùa: Triều đình dựng một nhà khách để tiếp đón sứ thần các nước Chiêm Thành, Ai Lao. Vì các sứ thần này đều sùng đạo Phật, triều đình cho xây thêm một ngôi chùa ngay trong khuôn viên công quán để họ tiện hành lễ. Tên gọi Quán Sứ ra đời từ đó.
Chùa Quán Sứ ở đâu, mở cửa đến mấy giờ?
Chùa Quán Sứ tọa lạc tại số 73 phố Quán Sứ, phường Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội. Vị trí chùa cách Hồ Hoàn Kiếm chỉ khoảng 1km, rất thuận tiện cho du khách kết hợp tham quan khu vực trung tâm.
Dưới đây là bảng thông tin hoạt động thực tế của nhà chùa:
| Thông tin cơ bản | Chi tiết |
| Địa chỉ |
73 Quán Sứ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
|
| Giờ mở cửa |
06:00 sáng – 19:00 tối (Tất cả các ngày trong tuần)
|
| Lưu ý giờ giấc |
Vào các ngày Rằm, mùng 1 hoặc dịp Đại lễ, chùa có thể mở cửa muộn hơn để phục vụ Phật tử chiêm bái.
|
| Giá vé tham quan |
Miễn phí 100%
|
Trụ trì chùa Quán Sứ hiện nay là ai?
Hiện nay, đảm nhiệm cương vị Trụ trì chùa Quán Sứ là Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu (sinh năm 1952). Ngài đồng thời đang giữ chức vụ Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, đóng vai trò nòng cốt trong việc điều hành các Phật sự cấp quốc gia.
Chùa Quán Sứ thờ ai?
Khác với nhiều ngôi đền, chùa ở miền Bắc thường có sự giao thoa tín ngưỡng, chùa Quán Sứ là một trong số ít những ngôi chùa giữ gìn đức tin Phật giáo thuần túy.
Về thứ tự thờ tự, không gian bên trong Đại Hùng Bảo Điện được bài trí vô cùng trang nghiêm theo các bậc từ cao xuống thấp:
- Bậc cao nhất (trong cùng): Thờ 3 vị Tam Thế Phật.
- Bậc thứ hai: Tượng Phật A Di Đà tọa thiền ở giữa, hai bên là Đại Thế Chí Bồ Tát và Quan Thế Âm Bồ Tát.
- Bậc thứ ba: Tượng Phật Thích Ca Mâu Ni (thế Thích Ca niêm hoa) ở giữa, hai bên là Tôn giả A Nan Đà và Tôn giả Ca Diếp.
- Bậc thấp nhất (ngoài cùng): Tòa Cửu Long đứng giữa tượng Quan Âm và Địa Tạng Vương Bồ Tát.
Bên phải Chính điện là gian thờ Thiền sư Nguyễn Minh Không (Lý Quốc Sư) cùng hai thị giả, gian bên trái thờ Đức Ông, Châu Xương và Quan Bình. Phía sau Đại Hùng Bảo Điện là khu vực Nhà thờ Tổ, nơi thờ Lịch Đại Tổ Sư.
Tại gian thờ Quan Âm, nhà chùa có tôn trí một pho tượng sáp của cố Đại trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Tứ, nguyên Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự. Pho tượng được chế tác tại Thái Lan với tỷ lệ 1:1, các chi tiết nếp nhăn, đồi mồi cực kỳ chân thực và đặc biệt là sử dụng 100% tóc thật của ngài lúc sinh thời.
Đến chùa Quán Sứ cầu gì?
Vì là chốn thiền môn thuần Phật giáo, người dân khi đến chùa Quán Sứ thường mang tâm thế hướng thiện. Tại đây, Phật tử chỉ cầu bình an, cầu sức khỏe cho gia đạo, cầu quốc thái dân an và mong trí tuệ sáng suốt. Theo đúng giáo lý đạo Phật, du khách tuyệt đối không đến đây để cầu tài lộc, thăng quan tiến chức hay mua may bán đắt.
Chùa Quán Sứ có gì nổi bật thu hút Phật tử bốn phương?
Trải qua thăng trầm, dấu tích công quán không còn, nhưng ngôi chùa vẫn tồn tại và lưu giữ những giá trị độc nhất:
Trụ sở trung tâm của Giáo hội Phật giáo Việt Nam
Năm 1934, chùa Quán Sứ được chọn làm trụ sở trung tâm của Tổng hội Phật giáo Bắc Kỳ. Đến năm 1981, Giáo hội Phật giáo Việt Nam chính thức được thành lập và ngôi chùa tiếp tục giữ vai trò là Trụ sở Trung ương.
Đây cũng là nơi chứng kiến nhiều sự kiện mang tầm vóc quốc tế. Điển hình là vào ngày 13/05/1951, Lá cờ Phật giáo thế giới do Thượng tọa Thích Tố Liên mang về từ Colombo đã lần đầu tiên được tung bay trên bầu trời Hà Nội ngay tại khuôn viên ngôi chùa này.
Chữ viết, câu đối chùa Quán Sứ đều viết bằng chữ Quốc ngữ
Nếu như tại các ngôi cổ tự khác, hệ thống hoành phi, câu đối thường được viết bằng chữ Hán Nôm, thì tại chùa Quán Sứ, toàn bộ tên chùa, chữ viết và câu đối đều được viết bằng chữ Quốc ngữ (Tiếng Việt).
Điều này xuất phát từ đợt đại trùng tu chùa vào năm 1942. Các bậc cao tăng thời bấy giờ mang tư tưởng canh tân, muốn sử dụng chữ Quốc ngữ để Phật tử và quần chúng nhân dân dễ dàng đọc, hiểu được các triết lý từ bi, hỷ xả của nhà Phật.
Kiến trúc cổ tự miền Bắc và điểm đặc biệt không thờ Mẫu Tam Tứ Phủ
Năm 1942, chùa được xây dựng lại theo bản thiết kế của hai kiến trúc sư Nguyễn Ngọc Ngoạn và Nguyễn Xuân Tùng được Tổ Vĩnh Nghiêm phê duyệt. Tổng thể khuôn viên tuân theo bố cục Nội Công ngoại Quốc.
Từ Cổng Tam Quan với 3 tầng mái lợp ngói vảy cá đỏ, du khách bước qua khoảng sân gạch và đi lên 11 bậc thềm đá là tới Chính điện. Khu vực Chính điện được xây làm 2 tầng. Tầng dưới được xây cao để cách ẩm, chống lại tình trạng nồm ẩm đặc trưng của thời tiết miền Bắc, tầng trên mới là không gian thờ Phật.
Dù nằm ở khu vực đồng bằng Bắc Bộ, nhưng chùa Quán Sứ tuân thủ tuyệt đối sự trong sáng của đạo Phật, hoàn toàn không thờ Mẫu và Tam – Tứ phủ. Sự kiên định này càng làm tăng thêm tính uy nghiêm cho trụ sở đầu não của Phật giáo Việt Nam.
Các thủ tục tâm linh đặc biệt tại chùa Quán Sứ
Là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng lớn nhất miền Bắc, chùa Quán Sứ thường xuyên tiếp nhận các nhu cầu tâm linh của quần chúng nhân dân. Trong đó, bốc bát hương và cầu siêu là hai nghi lễ được nhiều Phật tử quan tâm nhất.
Thủ tục xin bốc bát hương chùa Quán Sứ
Theo quan niệm dân gian, bát hương được bốc bởi các bậc chư tăng tại chùa lớn sẽ mang lại sự thanh tịnh, gia đạo bình an. Tại chùa Quán Sứ, thủ tục xin bốc bát hương gia tiên, Thần Tài, Thổ Công được thực hiện rất trang nghiêm theo đúng chính pháp.
Quy trình thực hiện như sau:
- Chuẩn bị: Gia chủ cần tự chuẩn bị sẵn bát hương mới (đã rửa sạch bằng nước gừng/rượu pha loãng) và cốt bát hương (thường gồm tro nếp, thất bảo). Sắm một mâm lễ chay đơn giản (hoa tươi, trái cây, xôi chè).
- Đăng ký: Bạn mang đồ lễ và bát hương đến chùa, vào Phòng khách (Ban Tri Khách) để gặp các thầy đăng ký thủ tục. Cần chuẩn bị sẵn giấy ghi rõ họ tên gia chủ, địa chỉ nhà và tên người được thờ cúng (để viết Dị hiệu).
- Làm lễ: Các chư tăng sẽ tiếp nhận bát hương, đưa lên ban Tam Bảo để chú nguyện, tụng kinh siêu độ và an vị bát hương.
- Thỉnh về: Sau khi làm lễ xong, gia chủ đến nhận lại bát hương. Khi thỉnh bát hương về nhà, cần đi thẳng, không tạt ngang dọc. Về đến nhà phải đặt ngay lên ban thờ và thắp nén nhang đầu tiên để báo cáo thần linh, gia tiên.
Lưu ý: Nhà chùa không bắt buộc chi phí cho việc này. Gia chủ chỉ cần tùy tâm bỏ tiền vào hòm công đức hoặc cúng dường Tam Bảo.
Lễ cầu siêu cho thai nhi ở chùa Quán Sứ
Việc mất đi một sinh linh chưa kịp chào đời là nỗi đau lớn của bậc làm cha mẹ. Theo triết lý Phật giáo, việc tổ chức lễ cầu siêu sẽ giúp vong linh thai nhi xả bỏ oán hận, nương nhờ cửa Phật để sớm siêu thoát, đồng thời giúp cha mẹ vơi bớt sự dằn vặt trong tâm.
Tại chùa Quán Sứ, lễ cầu siêu cho các sinh linh bé nhỏ thường được tổ chức quy mô lớn vào dịp Lễ Vu Lan tháng 7 âm lịch hàng năm. Ngoài ra, vào các ngày rằm hoặc mùng 1, các gia đình cũng có thể đăng ký làm lễ cầu siêu riêng.
Kinh nghiệm đi chùa Quán Sứ chi tiết
Cách đi lễ và sắm lễ vật chùa Quán Sứ
Vì chùa Quán Sứ không thờ Mẫu Tam – Tứ Phủ, nên nguyên tắc sắm lễ tại đây cực kỳ khắt khe. Du khách cần ghi nhớ 3 điều sau:
- Không dâng lễ mặn: Tuyệt đối không mang xôi gà, giò chả thịt cá vào chùa. Chỉ được phép dâng lễ chay thanh tịnh gồm: Hương, hoa tươi (cúc, huệ, sen), trái cây chín, oản, bánh kẹo và xôi chè.
- Không dâng tiền vàng mã: Không sắm tiền âm phủ, vàng mã, xe cộ giấy dâng lên ban thờ Phật.
- Không đặt tiền lẻ vung vãi: Không nhét tiền lẻ vào tay, vào tượng Phật hay rải trên ban thờ. Nếu muốn phát tâm, hãy bỏ tiền thẳng vào hòm công đức được đặt sẵn tại các gian thờ.
Về trang phục, du khách cần mặc quần áo dài qua đầu gối, áo có tay lịch sự. Khi bước vào điện thờ, đi bằng hai cửa phụ hai bên, không đi cửa chính diện và không dẫm lên bậu cửa.
Bài văn khấn chùa Quán Sứ ngắn gọn, thành tâm
Khi đến trước ban Tam Bảo, Phật tử chắp tay trước ngực, hít thở sâu để tâm thanh tịnh và nhẩm đọc bài văn khấn lễ Phật chuẩn mực sau:
“Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con lạy đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con lạy đức Phật A Di Đà.
Con lạy Quan Thế Âm Bồ Tát.
Con lạy Chư vị Bồ Tát, Thánh hiền Tăng.
Tín chủ con là: … (Đọc rõ họ tên đầy đủ)
Ngụ tại: … (Đọc địa chỉ nhà ở hiện tại)
Hôm nay là ngày… tháng… năm… (Âm lịch),
Chúng con thành tâm sắm sửa hương hoa lễ vật, dâng lên trước Phật đài.
Nguyện cầu chư Phật từ bi chứng giám lòng thành.
Gia hộ cho con và gia đình:
Thân tâm an lạc.
Công việc thuận lợi.
Mọi điều may mắn, bình an.
Lục thân quyến thuộc mạnh khỏe, tai qua nạn khỏi.
Chúng con xin nguyện:
Làm việc thiện, giữ tâm trong sáng.
Từ bi hỉ xả, tránh xa điều ác.
Hướng đến giác ngộ, chân tâm thanh tịnh.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần – Cúi lạy 3 lạy).”
Gợi ý các địa điểm du lịch văn hóa gần chùa Quán Sứ
Sau khi vãn cảnh và chiêm bái chùa Quán Sứ, vì vị trí nằm ngay lõi trung tâm, bạn có thể tản bộ để khám phá thêm các địa danh lịch sử – văn hóa nổi tiếng của Hà Nội nằm trong bán kính 2km:
- Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò: Cách khoảng 260m, đây là nơi lưu giữ những câu chuyện lịch sử kiên cường của các chiến sĩ cách mạng.
- Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam / Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô: Nằm ngay trên trục đường Lý Thường Kiệt lân cận.
- Ga Hà Nội / Hoàng Thành Thăng Long: Cách 1 – 1.5km, nơi đây phù hợp cho những ai yêu thích kiến trúc Pháp cổ và lịch sử phong kiến.
Ngay cạnh chùa Quán Sứ, dọc theo tuyến phố có dãy cửa hàng chuyên bán pháp phục và đồ thờ cúng Phật giáo. Nếu bạn có nhu cầu thỉnh tượng, mua áo tràng, chuông mõ… có thể ghé qua tham khảo, tiêu biểu như Siêu thị Phật giáo ở số 65 Quán Sứ.
FAQ – Câu hỏi thường gặp về chùa Quán Sứ
Gửi xe ô tô, xe máy đi lễ chùa Quán Sứ ở đâu?
Do nằm ở trung tâm ngã tư phố cổ hẹp và đông đúc, khuôn viên chùa không có chỗ để xe cho khách. Nếu đi xe máy/ô tô, bạn nên chủ động tìm các điểm gửi xe dịch vụ ở các tuyến phố lân cận như Lý Thường Kiệt, Thợ Nhuộm sau đó đi bộ vào chùa để tránh gây ùn tắc giao thông.
Chùa Quán Sứ có cho đốt vàng mã không?
Tuyệt đối không. Theo đúng hiến chương và giáo lý của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, chùa Quán Sứ cấm hoàn toàn việc đốt vàng mã, tiền âm phủ để giữ gìn sự thanh tịnh và phòng chống cháy nổ.
Chùa Quán Sứ có phát lộc/cơm chay không?
Vào các ngày Lễ lớn của Phật giáo như Lễ Phật Đản, Lễ Vu Lan, nhà chùa thường tổ chức nấu cỗ chay và phát lộc miễn phí cho các Phật tử và người dân đến hành lễ, thể hiện tinh thần từ bi, sẻ chia của đạo Phật.
Với vị thế là trung tâm của Phật giáo Việt Nam, chùa Quán Sứ Hà Nội không chỉ là một quần thể kiến trúc cổ kính mà còn là nơi giáo hóa con người hướng tới chân – thiện – mỹ. Hy vọng với bài văn khấn và những hướng dẫn chi tiết về thủ tục đi lễ từ Du Lịch Checkin, bạn sẽ có một chuyến hành hương thực sự trọn vẹn và an lạc!
Văn Mạnh là một travel blogger với 5 năm kinh nghiệm du lịch Việt Nam, đã đặt chân đến hơn 40 tỉnh thành. Với chuyên môn sâu về lên lịch trình tự túc và khám phá ẩm thực địa phương, Mạnh cam kết mang đến những bài viết review chân thực và các mẹo du lịch hữu ích, giúp bạn có một chuyến đi trọn vẹn và tiết kiệm nhất.