Với tuổi đời hơn 1.500 năm, chùa Trấn Quốc không chỉ là ngôi chùa cổ nhất Hà Nội mà còn được Tờ Thrillist xếp hạng nơi đây là một trong những ngôi chùa đẹp nhất thế giới. Trong bài viết dưới đây, Du Lịch Checkin sẽ giải mã kiến trúc của chùa, đồng thời cung cấp hướng dẫn đi lễ, sắm lễ và văn khấn chi tiết cho du khách.
Giới thiệu tổng quan về chùa Trấn Quốc
Chùa Trấn Quốc ở đâu? Chùa Trấn Quốc mở cửa đến mấy giờ?
Chùa Trấn Quốc tọa lạc tại số 46 đường Thanh Niên, phường Yên Phụ, quận Tây Hồ, TP. Hà Nội. Với vị trí nằm ngay trên đảo Kim Ngư phía Đông Hồ Tây, ngôi chùa được nối với bờ bằng một dải đất nhỏ lát gạch rợp bóng cây liễu rủ.
Để chuyến hành hương được trọn vẹn, bạn cần đặc biệt lưu ý thời gian hoạt động thực tế của chùa dưới đây:
| Tiêu chí |
Thông tin chi tiết
|
| Địa chỉ |
Số 46 đường Thanh Niên, quận Tây Hồ, Hà Nội
|
| Giờ mở cửa ngày thường |
Sáng: 07:30 – 11:00
Chiều: 13:30 – 17:00
|
| Lưu ý cực kỳ quan trọng |
Chùa CÓ GIỜ NGHỈ TRƯA (đóng cửa từ 11:00 đến 13:30). Rất nhiều du khách không biết điều này nên đã phải chờ đợi bên ngoài.
|
| Giờ mở cửa ngày Rằm, mùng 1 |
06:00 sáng – 20:00 tối
|
| Đêm Giao thừa |
Chùa mở cửa xuyên đêm để đón người dân đến hái lộc, cầu an.
|
| Giá vé tham quan |
Miễn phí
|
Lịch sử chùa Trấn Quốc qua các biến thiên của dân tộc
Chùa Trấn Quốc được xác định là ngôi chùa cổ nhất Hà Nội với tuổi đời lên tới hơn 1.500 năm. Lịch sử của chùa gắn liền với vận mệnh quốc gia thông qua những lần đổi tên:
- Thời Tiền Lý (Năm 541 – 548): Chùa được khởi dựng dưới thời vua Lý Nam Đế ngay sau khi lập ra nhà nước Vạn Xuân. Chùa mang tên Khai Quốc, ban đầu nằm trên một bãi đất ven bờ sông Cái (sông Hồng).
- Thời Lê Sơ (Thế kỷ 15): Dưới thời vua Lê Thái Tông (1440), chùa đổi tên thành An Quốc.
- Sự kiện Dời Chùa (Năm 1615): Dưới triều vua Lê Kính Tông, do bãi sông Hồng bị sạt lở nghiêm trọng sát nền chùa, nhân dân làng Yên Phụ và triều đình đã quyết định dời toàn bộ kiến trúc chùa vào hòn đảo Kim Ngư giữa Hồ Tây. Đây chính là vị trí tọa lạc cho đến tận ngày nay.
- Thời Lê Trung Hưng (1639): Thời vua Lê Thần Tông, chùa được mở rộng quy mô lớn nhất và chính thức mang tên Trấn Quốc.
- Thời Nguyễn (1842): Vua Thiệu Trị ra Bắc tuần du, ban vàng bạc trùng tu và đổi tên thành Trấn Bắc. Tuy nhiên, danh xưng Trấn Quốc đã ăn sâu vào tiềm thức nhân dân nên vẫn được gọi phổ biến cho đến nay.
Đến ngày 28/04/1962, chùa Trấn Quốc đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp Quốc gia.
Chùa Trấn Quốc thờ ai? Đến chùa Trấn Quốc cầu gì?
Chùa Trấn Quốc là cơ sở thờ tự thuộc hệ phái Bắc Tông. Điện thờ của chùa quy tụ hệ thống tượng Phật giáo đồ sộ và uy nghiêm, nổi bật là thờ Phật A Di Đà, Phật Thích Ca Mâu Ni và Phật Bà Quan Âm.
Bên cạnh chư Phật, chùa còn có các ban thờ Đức Ông (vị trưởng giả đã cúng dường vườn Lộc Uyển cho Đức Phật), ban thờ Quan Vũ, Châu Xương, Quan Bình và khu vực Nhà Mẫu thờ Tam Tòa Thánh Mẫu, Bà Chúa Sơn Trang.
Đến chùa Trấn Quốc cầu gì?
Người dân thủ đô và du khách thường đến đây vào dịp Lễ, Tết, Rằm, mùng 1 để cầu gia đạo bình an, sức khỏe, xua tan tai ương và tìm kiếm sự tĩnh lặng trong tâm hồn. Đối với các sĩ tử, nhiều người cũng đến đây để cầu mong trí tuệ sáng suốt, hanh thông thi cử.
Kiến trúc chùa Trấn Quốc có gì nổi bật?
Kiến trúc chùa Trấn Quốc là sự kết hợp hoàn hảo giữa nguyên tắc Phật giáo khắt khe và phong thủy phương Đông. Bước qua cổng có ngưỡng cửa bằng gỗ cao 0,2m, bạn sẽ bắt đầu hành trình khám phá những điểm nhấn kiến trúc độc bản:
Tòa Bảo tháp Lục Độ Đài Sen
Vượt qua khoảng sân gạch, đập vào mắt du khách là tòa Bảo tháp màu đỏ gạch sừng sững cao 15 mét. Công trình này được khởi công năm 1998 và hoàn thành năm 2003.
Bảo tháp gồm 11 tầng, mỗi tầng có 6 ô cửa hình vòm, bên trong mỗi ô đặt một pho tượng Phật A Di Đà tạc bằng đá quý màu trắng (Tổng cộng có 66 pho tượng). Trên đỉnh tháp là đài sen 9 tầng cũng được chế tác từ đá quý. Tên gọi “Lục độ” của tòa tháp mang triết lý Phật giáo sâu sắc, tượng trưng cho 6 phương pháp tu hành của Đại thừa: Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Thiền định và Trí tuệ.
Cây bồ đề chùa Trấn Quốc
Nằm đối xứng hoàn toàn với Bảo tháp qua trục sân chính là một cây bồ đề cổ thụ vươn cành rợp bóng râm mát. Đây không phải là một cây bồ đề bình thường.
Vào ngày 24/03/1959, trong chuyến thăm chính thức Việt Nam, Tổng thống Ấn Độ Rajendra Prasad đã đích thân mang theo và tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh cây bồ đề này. Điểm vô giá là cây được chiết trực tiếp từ chính gốc cây Đại Bồ Đề Đạo Tràng (Bodh Gaya) bên Ấn Độ, nơi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã ngồi thiền định và đắc đạo cách đây hơn 25 thế kỷ.
Sự bố trí đối xứng giữa Bảo Tháp (tượng trưng cho hoa sen thanh khiết vươn lên từ bùn lầy) và Cây Bồ Đề (tượng trưng cho trí tuệ vô thượng) đã tạo nên một thông điệp triết học tuyệt đẹp ngay giữa khuôn viên chùa.
Quần thể Tiền đường, Nhà Thiêu hương và Thượng điện
Toàn bộ khối kiến trúc trung tâm của chùa Trấn Quốc được sắp xếp theo đúng quy chuẩn truyền thống của miền Bắc, tạo thành hình chữ “Công” (工). Không gian này bao gồm 3 ngôi nhà chính được nối liền với nhau:
- Tiền đường: Nằm hướng về phía Tây, là nơi đặt các pho tượng uy nghi và là không gian để Phật tử, du khách chuẩn bị hành lễ.
- Nhà Thiêu hương và Thượng điện: Nối tiếp Tiền đường là không gian Thượng điện lộng lẫy, nghi ngút khói trầm hương. Nơi đây quy tụ hệ thống tượng Phật đồ sộ được sơn son thếp vàng vô cùng tinh xảo.
Nếu như các chùa Hà Nội thường thờ các bộ tượng Tam Thế Phật hay Phật Di Lặc, thì điểm thu hút nhất tại Thượng điện chùa Trấn Quốc chính là pho tượng Phật Thích Ca Nhập Niết Bàn. Bức tượng được chế tác bằng gỗ, sơn son thếp vàng rực rỡ và được bảo quản cẩn thận trong lồng kính. Đây là một dáng tượng rất hiếm thấy ở các chùa Bắc Bộ và được giới chuyên môn đánh giá là pho tượng Niết Bàn đẹp nhất Việt Nam.
Hệ thống 14 tấm Bia đá cổ vô giá
Khu vực Nhà Bia nằm bên trái Thượng điện là nơi lưu giữ những tư liệu lịch sử quan trọng nhất của ngôi chùa. Hiện chùa Trấn Quốc đang bảo tồn 14 tấm bia đá cổ.
Trong số đó, có 2 tấm bia mang giá trị bảo vật không thể bỏ qua:
- Tấm bia năm 1639: Do Trạng nguyên Nguyễn Xuân Chính biên soạn. Bia được đặt trang trọng trên lưng rùa đá, ghi chép lại toàn bộ quá trình đại tu chùa và sự kiện lịch sử dời chùa từ bờ sông Hồng ra đảo Kim Ngư. Trên bia còn ghi rõ dòng chữ đánh giá: “Chùa được xếp vào hàng thứ 4 của nước Nam”.
- Tấm bia năm 1815: Do Tiến sĩ Phạm Quý Thích biên soạn, ghi lại công cuộc trùng tu chùa sau một thời gian dài bị hoang phế dưới thời Gia Long.
Kinh nghiệm đi chùa Trấn Quốc
Để có một chuyến hành hương trọn vẹn và thể hiện sự tôn trọng chốn cửa thiền, du khách cần lưu ý một số kinh nghiệm thực tế sau:
Hướng dẫn cách sắm lễ
- Chỉ dâng lễ chay: Lễ vật nên chuẩn bị đơn giản, thanh khiết gồm hương, hoa tươi, trái cây, xôi chè và phẩm oản. Các lễ mặn nếu có chỉ được phép đặt tại ban thờ Đức Ông hoặc Nhà Mẫu.
- Không đặt tiền lẻ vung vãi: Bạn không nên nhét tiền lẻ vào tay các pho tượng Phật hay rải trên ban thờ. Nếu muốn phát tâm công đức, hãy bỏ tiền vào các hòm công đức đã được nhà chùa niêm phong sẵn.
- Hạn chế thắp hương bên trong: Tại sân chùa trước cửa Tiền đường đã có đặt một chiếc lư hương lớn bằng đồng. Du khách và Phật tử nên thắp hương tại đỉnh đồng này, hạn chế mang hương đang cháy vào bên trong điện thờ để phòng chống cháy nổ và bảo vệ lớp sơn son thếp vàng của tượng gỗ.
Bài văn khấn chùa Trấn Quốc chuẩn nhất
Khi đứng trước ban Tam Bảo, bạn chắp tay thành tâm và đọc bài văn khấn cầu bình an dưới đây:
“Nam mô A Di Đà Phật! (Đọc 3 lần, mỗi lần vái 1 lạy)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con lạy đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Con lạy đức Phật A Di Đà.
Con lạy Quan Thế Âm Bồ Tát.
Con lạy Chư vị Bồ Tát, Thánh hiền Tăng.
Tín chủ con là: … (Đọc rõ họ tên đầy đủ)
Ngụ tại: … (Đọc địa chỉ nhà ở hiện tại)
Hôm nay là ngày… tháng… năm… (Đọc ngày Âm lịch),
Chúng con thành tâm sắm sửa hương hoa lễ vật, dâng lên trước Phật đài tại Trấn Quốc Cổ Tự.
Nguyện cầu chư Phật từ bi chứng giám lòng thành.
Gia hộ cho con và toàn thể gia quyến:
Thân tâm an lạc, bệnh tật tiêu trừ.
Bản mệnh kiên định, gia đạo bình an, tai qua nạn khỏi.
Chúng con xin nguyện:
Làm việc thiện, giữ tâm trong sáng.
Từ bi hỉ xả, tránh xa điều ác.
Hướng đến giác ngộ, chân tâm thanh tịnh.
Nam mô A Di Đà Phật! (Đọc 3 lần, cúi lạy 3 lạy).”
Những lưu ý quan trọng khi hành hương, vãn cảnh
- Trang phục: Bắt buộc mặc trang phục kín đáo, lịch sự, không mặc đồ xuyên thấu, hở hang.
- Đi lại và ứng xử: Đi nhẹ, nói khẽ, không cười đùa lớn tiếng. Không tự ý bẻ cành, ngắt lá, đặc biệt là khu vực Cây Bồ Đề linh thiêng.
- Quy định chụp ảnh: Khu vực khuôn viên bên ngoài, Cổng Tam quan, Bảo tháp và Cây Bồ đề là nơi du khách có thể tự do chụp ảnh. Tuy nhiên, tuyệt đối không được quay phim, chụp ảnh bên trong khu vực điện thờ chính để giữ sự trang nghiêm.
Gợi ý các địa điểm tham quan lân cận chùa Trấn Quốc
Do nằm trên con đường Thanh Niên, sau khi vãn cảnh chùa Trấn Quốc, bạn có thể dễ dàng đi bộ hoặc đi xe trong bán kính 1 – 2km để kết hợp tham quan các địa danh nổi tiếng sau:
- Đền Quán Thánh (Cách khoảng 800m): Nằm ngay cuối đường Thanh Niên. Đây là một trong “Thăng Long Tứ Trấn”, nơi thờ Huyền Thiên Trấn Vũ bảo vệ phía Bắc kinh thành.
- Đền Thủy Trung Tiên: Một ngôi đền nhỏ tuyệt đẹp nằm trên đảo nổi giữa hồ Trúc Bạch, thờ Cẩu Nhi (hóa thân của thiền sư Từ Đạo Hạnh), nối với bờ bằng một cây cầu đá cong.
- Chùa Quán Sứ (Cách khoảng 4km): Nếu bạn đi xe di chuyển tiếp về hướng trung tâm phố cổ, hãy ghé thăm ngôi tự viện hiện đang là trụ sở của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Đây là điểm tâm linh linh thiêng bậc nhất thủ đô.
- Khám phá ẩm thực phố Ngũ Xã và hồ Trúc Bạch: Nằm ngay sát đường Thanh Niên, phố Ngũ Xã được mệnh danh là thiên đường ẩm thực với món phở cuốn, phở chiên phồng nức tiếng Hà Thành. Bạn cũng có thể thuê thuyền thiên nga dạo quanh hồ Trúc Bạch để ngắm hoàng hôn rực rỡ buông xuống mặt nước.
FAQ – Câu hỏi thường gặp về chùa Trấn Quốc
Chùa Trấn Quốc có mất vé không?
Không. Mặc dù là điểm đến du lịch tâm linh tầm cỡ quốc tế, chùa Trấn Quốc hiện đang mở cửa hoàn toàn miễn phí cho cả người dân địa phương và du khách quốc tế.
Đi xe bus nào đến được chùa Trấn Quốc?
Nếu không sử dụng phương tiện cá nhân, bạn có thể lựa chọn tuyến xe bus số 50 (Long Biên - Sân vận động Quốc gia). Điểm dừng của tuyến này nằm rất gần lối vào cổng chùa trên đường Thanh Niên. Ngoài ra, các tuyến 31, 41, 55A, 55B, 58 dừng tại bến An Dương, cách chùa khoảng 5 phút đi bộ.
Nên đi chùa Trấn Quốc vào thời điểm nào để tránh đông đúc?
Nếu bạn muốn tận hưởng không gian thiền môn tĩnh lặng, vãn cảnh và chụp ảnh check-in kiến trúc, hãy đến chùa vào các ngày trong tuần từ thứ 2 đến thứ 6. Thời điểm lý tưởng nhất là sáng sớm 8h00 - 9h00 hoặc xế chiều 15h00 - 16h00 để ngắm hoàng hôn buông xuống Bảo Tháp.
Hy vọng với cẩm nang kinh nghiệm đi lễ chi tiết trên đây, Du Lịch Checkin đã giúp bạn giải đáp trọn vẹn những thắc mắc về lịch sử, kiến trúc cũng như cách sắm lễ, đọc văn khấn tại chùa Trấn Quốc Hà Nội. Hãy lưu lại ngay bài viết này để chuẩn bị hành trang chu đáo nhất cho chuyến vãn cảnh và chiêm bái sắp tới của bạn nhé!
Văn Mạnh là một travel blogger với 5 năm kinh nghiệm du lịch Việt Nam, đã đặt chân đến hơn 40 tỉnh thành. Với chuyên môn sâu về lên lịch trình tự túc và khám phá ẩm thực địa phương, Mạnh cam kết mang đến những bài viết review chân thực và các mẹo du lịch hữu ích, giúp bạn có một chuyến đi trọn vẹn và tiết kiệm nhất.