Chùa Vũ Thạch thờ ai? Kinh Nghiệm sắm lễ chi tiết từ A-Z

Nằm tĩnh lặng ngay giữa khu trung tâm sầm uất, chùa Vũ Thạch là một trong những điểm tâm linh hiếm hoi tại quận Hoàn Kiếm bảo tồn nguyên vẹn được cấu trúc tín ngưỡng Đình – Đền – Chùa. Trong bài viết này, Du Lịch Checkin sẽ cung cấp thông tin chính xác nhất, giúp bạn giải đáp thắc mắc liên quan đến cụm di tích đền chùa Vũ Thạch thờ ai, cầu gì và kinh nghiệm đi lễ thực tế.

Chùa Vũ Thạch nằm ở đâu?

Chùa Vũ Thạch tọa lạc tại số 13B phố Bà Triệu, phường Tràng Tiền, quận Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội. Cụm di tích này nằm cách Hồ Hoàn Kiếm chưa đầy 100m, rất thuận tiện cho du khách kết hợp đi bộ tham quan khu vực trung tâm Thủ đô.

Để bạn dễ hình dung trước chuyến đi, mình đã tổng hợp các thông tin cơ bản về chùa Vũ Thạch như sau:

Tiêu chí	Thông tin chi tiết
Địa chỉ	Ngõ 13B Bà Triệu, quận Hoàn Kiếm
Khoảng cách	Cách Hồ Hoàn Kiếm chưa tới 100m
Giao thông	Phố Bà Triệu là đường 1 chiều
Xếp hạng di tích	Di tích Lịch sử Văn hóa, Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia (1986)

Lịch sử hình thành cụm di tích đền chùa Vũ Thạch

Tương truyền, chùa Vũ Thạch được khởi dựng từ thời nhà Lý. Thuở sơ khai, chùa nằm kề bên hồ Tả Vọng, một phần của hồ Hoàn Kiếm ngày nay. Theo văn bia trùng tu vào năm Tự Đức thứ 10, chùa có tên chữ Hán là Quang Minh Tự, mang ý nghĩa đề cao trí tuệ để khai sáng, thu phục lòng người. Tuy nhiên, dân gian vẫn quen gọi là chùa Vũ Thạch theo tên của ngôi làng cổ tọa lạc tại tổng Tả Nghiêm, huyện Thọ Xương xưa. Địa danh này còn gắn liền với niềm tự hào của người dân về cụ giáo làng Nguyễn Huy Đức (1824 – 1898), người thầy nổi tiếng đức độ đã đào tạo nên bao thế hệ môn sinh tài giỏi cho đất Thăng Long.

Bước sang giai đoạn cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, lịch sử Hà Nội chứng kiến nhiều biến động to lớn. Khi thực dân Pháp tiến hành quy hoạch, mở rộng các tuyến phố Hàng Bài, Tràng Tiền thành phố Tây, họ đã san lấp ao hồ và phá bỏ hàng loạt công trình tôn giáo quanh khu vực Hồ Gươm. Trong bối cảnh đó, cụm di tích đền chùa Vũ Thạch là quần thể tín ngưỡng duy nhất tại khu vực này may mắn thoát khỏi sự tàn phá. Để giữ gìn chốn tâm linh, các thế hệ dân làng đã không ngừng đóng góp trùng tu di tích qua nhiều mốc thời gian như: năm Tự Đức thứ 35 (1882), Thành Thái thứ 3 (1891) và Khải Định thứ 9 (1924).

Không chỉ mang đậm giá trị văn hóa tín ngưỡng, đình Vũ Thạch còn là một chứng nhân kiên cường trong lịch sử đấu tranh bảo vệ Thủ đô. Vào ngày 06/01/1946, nơi đây vinh dự được chọn làm điểm đặt hòm phiếu bầu Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, và chính Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tự tay bỏ lá phiếu đầu tiên tại đây. Đến cuối năm 1946 đầu năm 1947, cụm di tích trở thành cơ sở hoạt động cách mạng, là nơi đóng quân của lực lượng Tự vệ thành Hà Nội trong suốt 60 ngày đêm khói lửa. Để ghi nhớ sự hy sinh đó, vào đợt đại trùng tu di tích năm 1995, chính quyền địa phương đã trang trọng dựng bia tưởng niệm 77 vị anh hùng liệt sĩ của phường Tràng Tiền ngay trong khuôn viên cụm di tích.

Cụm di tích đền chùa Vũ Thạch thờ ai?

Nhiều người đi lễ vẫn quen gọi chung là chùa Vũ Thạch Bà Triệu, nhưng thực chất quần thể này bao gồm 3 không gian thờ tự độc lập nằm kề nhau, phục vụ các tín ngưỡng hoàn toàn khác biệt.

Chùa Vũ Thạch thờ Phật và các vị Sư Tổ

Chùa Vũ Thạch chủ yếu thờ Phật theo hệ phái Bắc Tông và thờ Tổ Đạt Ma. Đặc biệt, chùa còn có ban thờ các vị sư Tổ đã viên tịch, những người có công bảo tồn di tích qua các thời kỳ chiến tranh. Nổi bật trong số các cao tăng trụ trì là Thiền sư Thích Thanh Tường (1858 – 1943) và Ni trưởng Thích Đàm Thuận (1930 – 2001). Khu vực chùa được bố trí lùi về phía sau theo lối kiến trúc Tiền Phật hậu Mẫu.

Đền Vũ Thạch thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh

Nằm sát liền với bên trái của Đình là không gian Đền Vũ Thạch. Nơi đây dành riêng để thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tứ Phủ quen thuộc của dân gian. Tại đền có Tam Tòa Thánh Mẫu, Ngũ vị quan ông, Ban Sơn Trang thờ Mẫu Thượng Ngàn và Ban Trần Triều thờ Hưng Đạo Đại Vương.

Đình Vũ Thạch thờ Tướng Khỏa Ba Sơn và Chúa Ôn

Đình làng nằm ở vị trí trung tâm, là nơi thờ tự vị Thành hoàng làng: Tướng Khỏa Ba Sơn – một tiền đạo tướng quân gốc châu Ái có công lớn giúp Hai Bà Trưng lập đồn giả, đánh bại Tô Định.

Đặc biệt và hiếm có nhất tại Hà Nội, đình Vũ Thạch còn có ban thờ và tượng Chúa Ôn, vị thần cai quản dịch bệnh. Bức tượng gỗ sơn thếp chạm khắc mắt phượng, trán hổ

từ thời Thành Thái hiện vẫn được lưu giữ nguyên vẹn. Theo văn hóa người Việt xưa, thờ Chúa Ôn mang ý nghĩa hướng thiện, mong thần linh xua đuổi tà ma và dịch bệnh bảo vệ dân lành.

Du khách đến đình, đền, chùa Vũ Thạch cầu gì?

Vì là một quần thể phức hợp bao gồm cả Đạo Phật, Đạo Mẫu và tín ngưỡng Thành Hoàng, nên mục đích đi lễ của người dân sẽ được phân chia rõ ràng theo từng ban thờ:

• Tại Chùa: Người dân đến thắp hương để cầu bình an, mong tâm thanh tịnh, trí tuệ sáng suốt và cầu giải nghiệp.
• Tại Đền: Khách thập phương thường cầu tài lộc, cầu làm ăn buôn bán hanh thông, cầu duyên và gia đạo thuận hòa.
• Tại Đình: Người dân cầu sức khỏe, cầu quốc thái dân an, mong được thần linh che chở khỏi tai ương, dịch bệnh.
• Tại ban thờ Khổng Tử: Khu vực này nằm lộ thiên bên phải sân đình, là nơi vinh danh các bậc khoa bảng, rất thích hợp cho học sinh, sinh viên đến cầu thi cử đỗ đạt.

Kiến trúc và hệ thống cổ vật tại chùa Vũ Thạch có gì độc đáo?

Trải qua nhiều lần trùng tu lớn, cụm di tích hiện sở hữu một không gian kiến trúc và hệ thống di vật đồ sộ, hiếm có ngay giữa lòng khu phố cổ.

Không gian kiến trúc nghệ thuật hình chữ Đinh

Cổng cụm di tích nằm sát vỉa hè phố Bà Triệu với thiết kế khá đơn giản. Khi bước qua cổng, tòa nhà bên trái có tầng một là căn phòng rộng với trần thấp và nhiều cột chống thường dùng để hội họp, tổ chức tiệc chay.

Đi qua không gian này, du khách sẽ bước vào sân trước. Điểm nhấn bên trái sân là ngôi tháp mộ cổ mang tên Linh Quang Diệu Quang tháp, nơi lưu giữ xá lợi của vị sư tổ Thích Thanh Tường viên tịch năm 1943. Bên phải là bậc thềm rộng dẫn lên các không gian thờ chính. Cả Chùa và Đền đều được xây dựng theo mặt bằng kiến trúc hình chữ Đinh truyền thống của đồng bằng Bắc Bộ, tạo nên sự bề thế và trang nghiêm.

Chiêm ngưỡng hệ thống ngai thờ và cổ vật thời Thanh

Đình Vũ Thạch hiện đang bảo lưu một kho tàng cổ vật có giá trị cực cao về mặt mỹ thuật điêu khắc:

• 30 ngai thờ: Toàn bộ được sơn son thếp vàng lộng lẫy, trong đó nổi bật nhất là 5 ngai lớn được chạm trổ thủ công cực kỳ công phu và tinh xảo.
• Kiệu rước: Đình còn giữ được trọn vẹn cỗ kiệu bát cống (kiệu 8 người khiêng) dùng trong các dịp lễ rước lớn.
• Cổ vật gốm sứ: Đáng chú ý nhất là sự hiện diện của 4 đôi lộc bình men trắng vẽ lam có niên hiệu từ đời nhà Thanh.

Kho tàng 5 đạo sắc phong triều Nguyễn quý giá

Rất ít di tích tại Hà Nội còn lưu giữ được trọn vẹn các văn bản hành chính của triều đình phong kiến như tại Vũ Thạch. Nơi đây hiện đang bảo quản an toàn 5 đạo sắc phong của các đời vua triều Nguyễn. Tất cả đều thể hiện sự kính trọng và ghi nhận công lao bảo vệ đất nước của danh tướng Khỏa Ba Sơn:

• 1 sắc phong dưới triều vua Gia Long (năm 1802).
• 2 sắc phong dưới triều vua Tự Đức (năm 1852 và 1879).
• 1 sắc phong dưới triều vua Đồng Khánh (năm 1886).
• 1 sắc phong dưới triều vua Thành Thái (năm 1889).

Triết lý nhân sinh qua hệ thống Hoành phi, Đại tự

Không chỉ có giá trị lịch sử, các bức hoành phi, câu đối và đại tự treo tại cả ba nơi thờ (Đình, Đền, Chùa) còn là những bài học sâu sắc về sự hướng thiện và đạo lý làm người.

Tiêu biểu là các bức đại tự oai nghiêm:

• “Đức hợp vô cương” (Đức lớn không bờ bến).
• “Vạn dân hóa dục” (Nuôi dạy muôn dân).
• “Tứ hải bình mông” (Che chở bốn biển).
• “Thánh tức Thiên” (Thánh tức trời).

Bên cạnh đó là những đôi câu đối mang ý nghĩa răn dạy, như:

1. Thượng đế ủy thần quyền, chẩm đãi sơn hà duy bả ác

Hạ dân triêm đức trạch, chẩm lăng phong vũ ngưỡng bình mông

Dịch nghĩa:

Thượng đế đã trao quyền, một dải non sông gìn giữ

Dân lành mang ơn đức, ngàn trùng mưa gió chở che.

2. Dữ Phật vi lân, tuệ chúc quang khai thành bất dạ

Đại thiên hành hóa, đức phong phổ biến hải vô ba

Dịch nghĩa:

Với Phật ở trên, đuốc rực hào quang đêm tỏa sáng

Thay trời giữ đạo, quạt mầu gió thuận biển bình yên.

Lễ hội đình chùa Vũ Thạch diễn ra vào ngày nào?

Lễ hội truyền thống của cụm di tích đình, đền Vũ Thạch được tổ chức long trọng vào ngày 10/02 và 15/10 Âm lịch hàng năm.

Điểm đặc biệt trong ngày hội là luôn có sự tham gia của đoàn khách từ làng Xuân Đỗ Hạ (Gia Lâm) – nơi thờ chính của tướng Khỏa Ba Sơn. Lễ vật dâng thần theo phong tục bắt buộc phải có mâm xôi và gà trống. Ngoài ra, vào ngày mùng 1 tháng 4 Âm lịch, đình còn thực hành lệ cúng “Khao Ôn thượng thuyền” để cầu tống tiễn dịch bệnh.

Kinh nghiệm đi lễ cụm di tích Vũ Thạch bạn cần biết

Để quá trình chiêm bái diễn ra thuận lợi, hạn chế thiếu sót, mình xin đúc kết một số kinh nghiệm thực tế sau dành cho bạn:

• Lưu ý giao thông: Phố Bà Triệu là đường 1 chiều. Cổng di tích số nhà 13B nằm khá hẹp và khuất sát vỉa hè. Khi đi qua ngã tư Tràng Thi, bạn cần di chuyển chậm ở đoạn đầu phố để tránh chạy lố.
• Phân biệt lễ mặn và lễ chay: Khi sắp lễ, tuyệt đối chỉ dâng lễ chay thanh tịnh như hoa tươi, quả, oản, hương tại ban Tam Bảo (Chùa). Nếu bạn chuẩn bị lễ mặn như xôi, gà, giò, chỉ được phép dâng tại không gian Đền (ban Mẫu) và Đình (ban Thành Hoàng).
• Trang phục: Không gian thờ tự rất trang nghiêm, đan xen giữa Nho – Phật – Đạo, bạn cần mặc đồ lịch sự, quần/váy dài qua gối và giữ trật tự.

FAQ – Câu hỏi thường gặp khi đi lễ cụm di tích chùa Vũ Thạch

Cụm di tích đền chùa Vũ Thạch không chỉ là bảo tàng thu nhỏ lưu giữ nghệ thuật điêu khắc cổ, mà còn là chứng nhân lịch sử kiên cường của Thủ đô Hà Nội. Du Lịch Checkin hy vọng bài viết này đã cung cấp đầy đủ thông tin để bạn có một chuyến chiêm bái trọn vẹn. Hãy chia sẻ bài viết này cho người thân để cùng nắm rõ cách sắm lễ và ý nghĩa của từng ban thờ nhé!