Chùa Vĩnh Tràng: Lịch sử, kiến trúc và kinh nghiệm đi lễ

Chùa Vĩnh Tràng là ngôi cổ tự thờ Phật có quy mô lớn và nổi tiếng nhất vùng đất Tiền Giang xưa, nay thuộc địa phận tỉnh Đồng Tháp. Nơi đây không chỉ gây choáng ngợp bởi 3 pho tượng Phật khổng lồ ngoài trời, ngôi chùa này còn cất giữ những giá trị nghệ thuật điêu khắc gỗ đỉnh cao của thế kỷ 20. Trong bài viết này, Du Lịch Checkin sẽ chia sẻ những thông tin lịch sử và kinh nghiệm tham quan tại ngôi chùa này.

Giới thiệu tổng quan về chùa Vĩnh Tràng Tiền Giang

Chùa Vĩnh Tràng ở đâu?

Chùa Vĩnh Tràng tọa lạc trên đường Nguyễn Trung Trực, khu phố Mỹ An, phường Mỹ Phong, tỉnh Đồng Tháp.

Trước đây, khu vực này trực thuộc thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang. Tuy nhiên, theo các nghị quyết về sắp xếp đơn vị hành chính mới nhất, tỉnh Tiền Giang và tỉnh Đồng Tháp đã được hợp nhất thành tỉnh Đồng Tháp mới.

Từ TP.HCM, du khách có thể tự lái xe máy hoặc ô tô đi dọc theo Quốc lộ 1A, đi khoảng 70km là đến trung tâm TP. Mỹ Tho. Đường rẽ vào chùa rất rộng rãi, xe khách 45 chỗ hay ô tô cá nhân đều ra vào thoải mái.

Lịch sử chùa Vĩnh Tràng qua các lần trùng tu

Chùa Vĩnh Tràng có một bề dày lịch sử thăng trầm gắn liền với tâm huyết của nhiều đời trụ trì:

• Đầu thế kỷ 19: Ban đầu, đây chỉ là một cái am nhỏ lợp lá do tri huyện Bùi Công Đạt (làm quan dưới triều vua Minh Mạng) phát nguyện xây dựng để dưỡng lão. Người dân lúc bấy giờ quen gọi là “Chùa Ông Huyện”.
• Năm 1849: Sau khi ông Huyện qua đời, Hòa thượng Thích Huệ Đăng (từ chùa Giác Lâm, Gia Định) về trụ trì. Ngài đã vận động bổn đạo xây dựng thành ngôi đại tự với 178 cây cột. Hòa thượng đặt tên chùa là Vĩnh Trường với ngụ ý “Vĩnh cửu đối sơn hà, trường tồn tề thiên địa”. Tuy nhiên, người dân miền Tây đọc trại âm thành “Vĩnh Tràng” và tên gọi đó gắn liền đến ngày nay.
• Năm 1907: Hòa thượng Trà Chánh Hậu cho trùng kiến lại chùa. Đây là cột mốc định hình nên nét kiến trúc pha trộn Á – Âu độc đáo.
• Năm 1930: Hòa thượng Minh Đàn tiếp tục trùng tu toàn diện, xây dựng lại cổng Tam Quan, mặt tiền và Chánh điện như diện mạo chúng ta thấy hiện tại.

Năm 1984, chùa Vĩnh Tràng đã được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng và công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia.

Chùa Vĩnh Tràng có gì đặc biệt?

Tổng thể khuôn viên chùa rộng khoảng 14.000m2, dài 70m, rộng 20m. Chùa được xây dựng theo hình chữ “Quốc” gồm 4 hạng mục nối tiếp nhau: Tiền đường, Chánh điện, Nhà tổ và Nhà hậu.

Nghệ thuật ghép sành sứ tại cổng chùa Vĩnh Tràng

Cổng Tam Quan của chùa được xây dựng theo lối cổ lầu vô cùng bề thế. Toàn bộ hoa văn trên cổng không phải đắp bằng xi măng thông thường, mà được tạo nên từ nghệ thuật ghép mảnh sành, mảnh sứ nhiều màu sắc. Các nghệ nhân xứ Huế đã khéo léo cắt ghép các mảnh gốm để tạo thành các bức tranh minh họa điển tích nhà Phật, tứ linh (Long, Lân, Quy, Phụng) và tứ quý cực kỳ sinh động.

Kiến trúc giao thoa Á Âu tại khu vực Chánh điện

Đứng trước mặt tiền của Chánh điện, du khách sẽ có cảm giác như đang đứng trước một công trình của châu Âu. Mặt tiền được thiết kế với các vòm cửa kiểu La Mã, những hàng cột thanh mảnh mang phong cách Phục Hưng, kết hợp với bông sắt của Pháp và nền lót gạch men nhập từ Nhật Bản.

Tuy nhiên, bên trong Chánh điện lại là một không gian mang đậm chất Nam Bộ truyền thống. Hệ thống rường cột được làm bằng gỗ căm xe quý hiếm, lên nước đen bóng. Đáng chú ý nhất là đôi long trụ ở chính điện được chạm khắc theo lối “thượng thu hạ thách”.

Đặc biệt, đôi long trụ phía ngoài (do bà Lê Thị Ngởi cúng tiến năm 1909) có hình ảnh chim phượng đứng trên đầu rồng, một bố cục chạm khắc cực kỳ hiếm thấy ở Việt Nam. Phía trên cao là bức hoành phi “Hoàng kim bửu điện” được khắc từ năm 1851 được thếp vàng rực rỡ.

Bộ tượng Thập bát La Hán bằng gỗ mít

Đi dọc hai bên tường Chánh điện, điểm thu hút giá trị nghệ thuật cao nhất là bộ tượng 18 vị La Hán. Các tài liệu tại chùa ghi rõ bộ tượng này do nghệ nhân Tài Công Nguyên cùng học trò tạc từ gỗ mít vào khoảng đầu thế kỷ 20.

Khác với các pho tượng La Hán ngồi thiền tịnh ở miền Bắc, tượng La Hán ở chùa Vĩnh Tràng mang nét rất “đời” của người Nam Bộ. Mỗi pho tượng cao khoảng 0,8m, đặc biệt là mỗi vị đều cưỡi trên lưng một con mãnh thú như trâu, ngựa, voi, tê giác… và tay cầm bửu bối khác nhau. Đây được giới chuyên môn đánh giá là đỉnh cao của nghệ thuật tạc tượng tròn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Chiêm ngưỡng 3 pho tượng Phật khổng lồ ngoài trời

Khuôn viên chùa được bao phủ bởi bóng mát của các cây cổ thụ và hồ sen thơm ngát. Nổi bật giữa hoa viên là 3 pho tượng khổng lồ:

Tượng Phật A Di Đà chùa Vĩnh Tràng

Pho tượng đứng màu trắng tinh khôi, cao 24m, trong đó phần bệ cao 6m, thân tượng cao 18m. Khánh thành năm 2008, tượng diễn tả Đức Phật A Di Đà đang rủ mắt từ bi, đứng trông nom chúng sinh các cõi. Đây là công trình mang lại cảm giác che chở bình an ngay khi du khách bước qua cổng.

Tượng Phật Di Lặc

Nằm ở phía Tây khuôn viên, pho tượng Phật Di Lặc khổng lồ với nụ cười hoan hỉ mang lại cảm giác cực kỳ bình an. Tượng cao 20m, dài 27m, rộng 18m và nặng tới 250 tấn, được khánh thành năm 2010.

Đặc biệt, phần bệ đỡ bên dưới tượng không để trống mà được xây dựng thành 1 trệt 1 lầu, dùng làm phòng làm việc của Ban Trị sự Phật giáo và phòng nghỉ cho chư Tăng.

Tượng Phật Thích Ca nhập Niết Bàn

Nằm ở phía sau chánh điện là pho tượng Phật nằm được khánh thành năm 2013. Tượng dài 32m, cao 10m và nặng khoảng 250 tấn. Gương mặt Đức Phật được tạc vô cùng nhẹ nhàng, an lạc, khiến người chiêm bái cảm thấy tâm hồn được lắng đọng.

Bảo tháp 7 tầng và hòn non bộ trong khuôn viên

Nằm cạnh tượng Phật nằm là Bảo Tháp Thất Phật cao 35m, gồm 1 trệt và 7 tầng lầu. Tầng trệt thờ Phật Thích Ca, tầng 7 cao nhất tôn trí 15 bộ Kinh Diệu Pháp Liên Hoa. Khu vực này rất trang nghiêm, chủ yếu lưu giữ tro cốt nên cần chú ý đi lại nhẹ nhàng.

Một điểm phong thủy đặc sắc trong không gian nội tự là khu vực “Giếng trời” nối giữa Chánh điện và Nhà tổ. Ở giữa giếng trời có đặt một hòn non bộ. Theo triết lý kiến trúc, đây là nơi giao hòa âm dương, giúp đón ánh sáng và gió trời, làm cho không gian chùa luôn thông thoáng, mát mẻ dù có lượng lớn du khách tham quan.

Kinh nghiệm tham quan chùa Vĩnh Tràng ở Mỹ Tho

Để chuyến chiêm bái diễn ra thuận lợi, bạn cần lưu ý một số kinh nghiệm thực tế sau đây:

Bãi xe chùa Vĩnh Tràng nằm ở đâu?

Chùa Vĩnh Tràng sở hữu khuôn viên ngoại vi rất rộng rãi, đáp ứng nhu cầu đỗ xe của số lượng lớn du khách. Ngay phía trước và bên hông cổng chùa có các bãi đỗ xe được quy hoạch rõ ràng, sức chứa lớn, có thể đỗ cùng lúc nhiều xe khách 45 chỗ và ô tô cá nhân.

Vào những dịp lễ lớn, lượng xe đổ về rất đông gây ùn tắc cục bộ ở đoạn đường Nguyễn Trung Trực, bạn nên làm theo sự điều tiết của lực lượng bảo vệ và người dân địa phương để di chuyển xe vào bãi an toàn.

Nên tham quan chùa Vĩnh Tràng khi nào?

Chùa mở cửa đón khách từ 06:00 sáng đến 23:00 đêm tất cả các ngày trong năm.

• Để vãn cảnh và chụp ảnh: Bạn nên đến chùa vào buổi sáng sớm (trước 9h00) hoặc buổi chiều tà (sau 15h30). Lúc này ánh nắng dịu nhẹ, lên hình rất đẹp và tránh được cái nắng gắt đặc trưng của miền Tây.
• Để hòa mình vào không khí lễ hội: Các dịp lý tưởng nhất là Rằm tháng Giêng, Lễ Vu Lan (Rằm tháng Bảy) hoặc đặc biệt là Đại Lễ Phật Đản (Tháng 4 Âm lịch). Vào thời điểm này, khuôn viên chùa được trang hoàng rực rỡ, đường đi trải thảm đỏ, chư tăng và Phật tử thập phương tề tựu rất đông đúc để nghe giảng pháp và phát cơm chay từ thiện.

Trải nghiệm treo dây ước nguyện ruy băng đỏ

Một hoạt động văn hóa tâm linh mới được nhà chùa triển khai gần đây và rất được du khách, đặc biệt là giới trẻ yêu thích là việc treo “Dây ước nguyện”. Tại các quầy lưu niệm trong khuôn viên chùa, bạn có thể mua các dải ruy băng màu đỏ. Du khách sẽ viết những lời cầu nguyện về sức khỏe, bình an, công danh cho bản thân và gia đình lên dải lụa, sau đó tự tay treo lên các cành cây trong khuôn viên. Số tiền thỉnh dây ước nguyện cũng là một hình thức công đức, giúp nhà chùa có thêm kinh phí bảo tồn di tích.

Những lưu ý về trang phục và cách hành lễ

• Trang phục: Không gian chùa vô cùng tôn nghiêm, du khách bắt buộc phải mặc trang phục lịch sự, kín đáo (áo có tay, quần/váy dài qua đầu gối).
• Giữ trật tự: Chùa Vĩnh Tràng thường xuyên tổ chức các khóa lễ, đạo tràng và lớp học Phật pháp. Khi đi ngang qua khu vực giảng đường hoặc nơi chư tăng đang hành lễ, du khách cần đi nhẹ, nói khẽ, không cười đùa lớn tiếng.
• Quy định chụp ảnh: Bạn có thể thoải mái chụp ảnh tại khuôn viên ngoài trời (với 3 Đại tượng Phật) và Cổng Tam Quan. Tuy nhiên, nên hạn chế chụp ảnh và tuyệt đối không dùng đèn flash bên trong khu vực Chánh điện, Nhà Tổ để giữ sự trang nghiêm.

Gợi ý lịch trình tham quan chùa Vĩnh Tràng và Cồn Thới Sơn

Nhờ vị trí đắc địa ngay trung tâm TP. Mỹ Tho, sau khi vãn cảnh chùa Vĩnh Tràng, du khách có thể dễ dàng thiết kế một lịch trình “Food Tour” và du lịch sinh thái miệt vườn cực kỳ hấp dẫn trong 1 ngày:

1. Khám phá ẩm thực đường phố Mỹ Tho

Mỹ Tho nổi tiếng với nền ẩm thực phong phú. Sau khi rời chùa, bạn có thể ghé vào trung tâm thành phố để thưởng thức hai món đặc sản trứ danh:

• Hủ tiếu bò viên Mỹ Tho: Đặc trưng với sợi hủ tiếu nhỏ, dai, nước lèo thanh ngọt hầm từ xương và những viên bò viên, gân bò giòn sần sật. (Một số quán trong hẻm đường Lê Văn Duyệt hay gần chợ Mỹ Tho rất được dân địa phương ưa chuộng).
• Cơm tấm sườn nướng than hoa: Khác với vị ngọt của Sài Gòn, cơm tấm Mỹ Tho được ướp vị đậm đà hơn, miếng sườn nướng xém cạnh, ăn kèm bì chả và nước mắm kẹo sệt cực kỳ đưa cơm.

2. Du ngoạn Cồn Thới Sơn

Cách chùa Vĩnh Tràng không xa là bến tàu du lịch Mỹ Tho. Từ đây, bạn có thể mua vé lên thuyền máy xuôi dòng sông Tiền để sang Cồn Thới Sơn. Tại đây, bạn sẽ được trải nghiệm trọn vẹn văn hóa miệt vườn miền Tây:

• Ngồi xuồng ba lá len lỏi qua những con rạch rợp bóng dừa nước.
• Tham quan vườn trái cây trĩu quả, lò kẹo dừa thủ công, trại nuôi ong lấy mật.
• Thưởng thức trà mật ong, ăn trái cây tươi và lắng nghe giai điệu Đờn ca tài tử Nam Bộ di sản.

Câu hỏi thường gặp về chùa Vĩnh Tràng

Hy vọng những thông tin hữu ích về chùa Vĩnh Tràng từ Du Lịch Checkin sẽ giúp bạn có một chuyến hành hương và du ngoạn miền Tây thật trọn vẹn. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào, hãy để lại bình luận bên dưới để được hỗ trợ giải đáp ngay nhé!