Chùa Vạn Phúc Hà Đông – Ngôi cổ tự bình yên giữa lòng làng lụa

Nằm lọt thỏm giữa phố lụa tấp nập, chùa Vạn Phúc quận Hà Đông, Hà Nội hiện lên như một chốn thiền môn tĩnh lặng, tách biệt hoàn toàn với sự ồn ào của đô thị. Nơi đây không chỉ là điểm sinh hoạt tôn giáo tín ngưỡng của người dân địa phương mà còn lưu giữ những dấu ấn lịch sử cách mạng quan trọng. Trong bài viết này, Du Lịch Checkin sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn chi tiết và thực tế nhất về kiến trúc, hệ thống thờ tự cũng như kinh nghiệm đi lễ tại ngôi chùa này.

Giới thiệu tổng quan về chùa Vạn Phúc Hà Nội

Chùa làng Vạn Phúc Hà Đông ở đâu?

Chùa Vạn Phúc tọa lạc tại phường Vạn Phúc, quận Hà Đông, TP. Hà Nội. Ngôi chùa hướng về phía Nam, nằm ngay sau cổng làng lụa truyền thống. Cổng Tam Quan ngoại của chùa mở thẳng ra tuyến Phố Lụa sầm uất. Sự bố trí này tạo nên một sự tương phản rõ rệt. Bạn chỉ cần bước qua cánh cổng chùa, du khách sẽ bỏ lại phía sau tiếng lách cách của khung cửi và sự nhộn nhịp của phố thị để bước vào một không gian trầm mặc, tĩnh lặng.

Lịch sử hình thành chùa Vạn Phúc Hà Đông

Về mặt lịch sử, theo các sử liệu ghi chép lại, chùa Vạn Phúc đã có từ thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVII-XVIII). Trải qua sự tàn phá của thời gian, chùa đã được xây dựng và tu tạo lại vào đầu thế kỷ XXI. Đến năm 2005, chùa Vạn Phúc đã chính thức được Ủy ban Nhân dân tỉnh Hà Tây (cũ) xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật.

Bên cạnh giá trị tôn giáo, chùa Vạn Phúc còn là một nơi gắn bó với cách mạng. Ngay trong khuôn viên chùa hiện vẫn còn lưu giữ tấm bia đỏ ghi nhận sự kiện lịch sử quan trọng: Vào ngày 06/02/1937, tại chính ngôi chùa này, hàng trăm thợ thủ công làng lụa Vạn Phúc cùng với gần 600 người thợ từ vùng Nam Hoài Đức đã tập trung đấu tranh, đòi cải thiện đời sống và tố cáo tội ác của thực dân Pháp. Đây được xem là cuộc đấu tranh công khai đầu tiên của nhân dân Vạn Phúc trong cao trào cách mạng Dân chủ giai đoạn 1936 – 1939.

Chùa Vạn Phúc thờ ai?

Chùa Vạn Phúc là nơi thờ Phật theo phái Đại Thừa (Bắc Tông). Khác với nhiều ngôi chùa chỉ bài trí tượng mang tính ước lệ, hệ thống tượng Phật tại chùa Vạn Phúc được tạo tác với kích thước rất cụ thể, bài trí chuẩn mực từ cao xuống thấp tại khu vực Thượng điện:

• Bậc cao nhất: Thờ bộ tượng Di Đà Tam Tôn. Ở giữa là tượng Phật A Di Đà (cao 155cm, bệ sen cao 24cm). Hai bên là tượng Quan Thế Âm và Đại Thế Chí Bồ Tát (có kích thước tương đương nhau, cao 107cm, đài sen cao 23cm).
• Bậc thứ hai: Thờ tượng Phật Thích Ca thành đạo, hai bên là hai pho tượng Quan Âm (cao 77cm, đài sen cao 23cm).
• Bậc thứ ba: Thờ tượng Ngọc Hoàng ở trung tâm (cao 109cm), hai bên là tượng Nhị Thiên Vương (cao 109cm).
• Bậc trung tâm: Tôn trí tượng Quan Âm thiên thủ thiên nhãn (Nghìn mắt nghìn tay). Hai bên là tượng Quan Âm tống tử và Phật Di Lặc.
• Bậc ngoài cùng: Đặt Tòa Cửu Long (chạm vòm cầu cao 121cm) cùng tượng Thích Ca sơ sinh.

Ngoài ra, bám sát hai bên hồi của Thượng điện là các ban thờ hộ pháp: bên trái thờ bộ tượng Đức Ông, Già lam, Chân tể và bên phải thờ bộ tượng Thánh tăng, Diệm nhiên và Đại sĩ.

Kiến trúc và quang cảnh chùa Vạn Phúc Hà Nội có gì hấp dẫn?

Điểm nhấn lớn nhất của chùa Vạn Phúc chính là không gian xanh mát và lối kiến trúc đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Cổng Tam Quan cuốn vòm cổ kính

Cổng Tam Quan của chùa là công trình mới được tu tạo gần đây, được thiết kế với 3 lối đi chính đều được cuốn vòm cong. Hai bên cổng có bố trí hai lối cầu thang nhỏ bằng gạch/đá để đi lên tầng trên. Bề mặt cổng được chạm trổ các bức phù điêu hình voi và hệ thống câu đối chữ Hán mang đậm dấu ấn thời gian.

Tháp Chuông 2 tầng đắp nổi rồng phượng

Tầng trên của Tam Quan chính là gác chuông. Tại đây có treo một quả chuông đồng lớn và đặt tượng Thần Hộ pháp đứng gác. Phần mái của tháp lợp ngói, trên bờ nóc và bờ chảy được đắp nổi các họa tiết rồng phượng bằng vôi vữa rất công phu.

Hồ nước tạc tượng Phật Quan Âm

Sau khi qua Tam Quan ngoại, du khách sẽ bắt gặp một hồ nước nằm phía trước sân chùa. Giữa hồ có đặt một đài sen và tôn trí bức tượng Bồ Tát Quan Âm đúc trắng trang nghiêm.

Do nằm dưới hệ thống tán cây rậm rạp, hồ nước thường hứng chịu lượng lá rụng lớn, khiến nước đôi khi ngả màu lục và giảm lượng oxy. Nhà chùa thường xuyên phải cử nhân viên vệ sinh túc trực vớt rác và lá cây để đảm bảo môi trường sống cho cá và rùa trong hồ.

Chiếc cầu gỗ nhỏ uốn cong

Bắc ngang qua hồ nước tĩnh lặng là một chiếc cầu gỗ nhỏ, uốn cong mềm mại và được sơn màu đen. Cây cầu đóng vai trò như một nhịp nối dẫn dắt du khách bước vào không gian tâm linh phía trong.

Giếng cổ xây bằng gạch chỉ tổ ong

Nằm phía bên phải sau khi qua cầu là một chiếc giếng cổ hình tròn, đường kính rất rộng. Điểm đặc biệt của giếng là phần thành được xây bằng gạch chỉ mang nét giống gạch đá ong đỏ. Giếng có hệ thống bậc thang xây giật cấp đi thẳng xuống mặt nước. Hiện nay, giếng không còn dùng để lấy nước sinh hoạt mà được nhà chùa dùng để thả cá và làm cảnh quan.

Khuôn viên rợp bóng cây xanh cổ thụ

Có thể nói, hiếm có ngôi chùa nào trong nội thành Hà Nội lại sở hữu hệ thống cây xanh dày đặc như chùa Vạn Phúc. Khuôn viên chùa được che phủ bởi bóng mát của các cây cổ thụ như: Đa, si, bàng, cau, dừa, nhãn… Có những thân cây lớn bị dây leo họ trầu không quấn kín thân trông rất tự nhiên.

Đan xen dưới các tán cây là những chiếc chum, vại sành cổ, các hàng ghế đá và cả pano hướng dẫn tập thể dục. Không gian này không chỉ che chắn hoàn toàn cái nắng gắt mà còn trở thành điểm sinh hoạt cộng đồng, vui chơi lành mát cho người dân địa phương.

Kiến trúc Tiền đường và Thượng điện kiểu chữ Đinh

Khu vực chùa chính được xây dựng theo kết cấu hình chữ Đinh (丁), bao gồm Tiền đường và Thượng điện.

• Tiền đường: Gồm 3 gian nhà ngang, thiết kế kiểu hai tầng 4 mái chảy lợp ngói ri. Tường xây hồi bít đốc, các bộ vì đỡ mái làm theo kiểu “thượng chồng rường con nhị, hạ rường nách, bẩy hiên”. Hệ thống cửa bức bàn bằng gỗ truyền thống thường xuyên được đóng kín để giữ sự tôn nghiêm.
• Thượng điện: Nối vuông góc từ Tiền đường đi vào là 3 gian Thượng điện (nhà dọc), cũng lợp ngói ri và xây hồi bít đốc. Đây chính là nơi đặt hệ thống tượng Phật đã được phân tích ở trên.

Kinh nghiệm đi lễ chùa Vạn Phúc bạn cần biết

Dù nằm giữa trung tâm quận Hà Đông nhưng chùa Vạn Phúc vẫn duy trì được những quy định khắt khe của chốn thiền môn. Để chuyến vãn cảnh và chiêm bái được suôn sẻ, bạn cần nắm rõ một số kinh nghiệm thực tế sau đây:

Vị trí để xe rộng rãi trong sân chùa

Không giống như nhiều ngôi chùa nằm trong ngõ hẹp ở nội đô phải gửi xe bên ngoài, chùa Vạn Phúc có lợi thế về không gian. Chùa có hai cổng là cổng trước và cổng sau rất rộng rãi. Khi đến hành lễ, du khách đi xe máy hoàn toàn có thể di chuyển trực tiếp vào bên trong và đỗ xe gọn gàng trong khuôn viên sân gạch đỏ dưới bóng mát của các tán cây cổ thụ.

Quy định khắt khe về quay phim, chụp ảnh

Khuôn viên bên ngoài chùa ngập tràn cây xanh và nét rêu phong cổ kính là phông nền lý tưởng cho những bức ảnh kỷ niệm. Tuy nhiên, bạn cần đặc biệt lưu ý rằng nhà chùa có quy định cấm quay phim, chụp ảnh bên trong khu vực điện chính, nơi đặt các ban thờ Phật.

Trên thực tế, hệ thống cửa gỗ bức bàn của tòa Tiền đường thường xuyên được đóng kín để giữ sự tĩnh lặng tuyệt đối cho không gian thờ tự. Quanh khuôn viên cũng có đặt các biển báo đỏ ghi rõ nội quy. Du khách khi đến đây thường chỉ đứng vái lọng, làm lễ và cầu nguyện từ bên ngoài hiên. Việc tuân thủ tuyệt đối quy định cấm chụp ảnh bên trong là cách thể hiện sự tôn trọng không gian tâm linh của nhà chùa.

Trải nghiệm xin quẻ cầu bình an

Theo chia sẻ của nhiều Phật tử và người dân địa phương, chùa Vạn Phúc nổi tiếng là một ngôi chùa rất linh thiêng. Bên cạnh việc dâng hương, dâng hoa tại ban thờ Phật Quan Âm ngoài trời, nhiều người thường vào khu vực điện chính để thực hiện nghi thức rút quẻ. Đầu năm hoặc vào các ngày Rằm, mùng 1, việc xin quẻ tại chùa Vạn Phúc được nhiều người tin tưởng sẽ mang lại sự định hướng, bình an và may mắn cho cuộc sống, công việc.

Gợi ý các địa điểm tham quan gần chùa Vạn Phúc

Chùa Vạn Phúc nằm ngay lõi trung tâm của khu vực làng nghề. Do đó, sau khi dâng hương và tìm được sự tĩnh lặng trong tâm hồn, bạn chỉ cần bước ra khỏi cổng Tam Quan là có thể kết hợp tham quan các địa điểm nổi bật ngay sát cạnh chùa:

Không gian Làng lụa Vạn Phúc truyền thống

Theo lời kể của du khách, ngay khi dạo bước bên ngoài tường chùa, bạn đã có thể nghe rõ mồn một tiếng máy dệt lách cách vang lên đều đặn. Làng lụa Vạn Phúc là làng nghề dệt lụa tơ tằm nổi tiếng và lâu đời bậc nhất Việt Nam. Dọc theo hai bên tuyến Phố Lụa là hàng chục gian hàng san sát nhau, trưng bày đủ loại lụa tơ tằm óng ả, áo dài và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Đây là địa điểm lý tưởng để bạn tìm hiểu về nghề dệt truyền thống và mua sắm những xấp lụa chất lượng về làm quà.

Con đường ô rực rỡ và các góc check-in

Một trong những điểm nhấn thị giác mạnh mẽ nhất ngay gần chùa chính là khu vực đường dạo bộ của làng lụa. Con đường này được che rợp bởi hàng trăm chiếc ô đủ màu sắc rực rỡ treo lơ lửng trên không trung. Ở một số đoạn đường khác, ban quản lý lại treo ngợp cờ đỏ sao vàng bay phấp phới. Nếu bạn yêu thích nhiếp ảnh, đây là tọa độ vàng để khoác lên mình bộ áo dài truyền thống và lưu lại những bức ảnh check-in tuyệt đẹp.

Cổng làng Vạn Phúc

Chùa Vạn Phúc nằm ngay phía sau Cổng làng Vạn Phúc. Đây là một công trình kiến trúc đồ sộ, được xây dựng bằng gạch trần với thiết kế đậm chất cổng làng quê Bắc Bộ xưa. Cổng làng không chỉ là ranh giới phân chia không gian đô thị hiện đại với khu vực bảo tồn làng nghề, mà còn là một biểu tượng nhận diện nổi tiếng. Hầu hết du khách khi đến đây đều dừng lại để chụp một bức ảnh kỷ niệm trước chiếc cổng uy nghi này trước khi tiến vào tham quan chùa và phố lụa.

FAQ – Giải đáp thắc mắc khi đi lễ chùa Vạn Phúc

Giữa nhịp sống hối hả của thủ đô, chùa Vạn Phúc Hà Đông như một nốt trầm xao xuyến, giữ lại trọn vẹn sự thanh bình và những giá trị lịch sử – nghệ thuật quý giá. Hy vọng với những kinh nghiệm thực tế được tổng hợp chi tiết trên đây, Du Lịch Checkin đã giúp bạn có đủ hành trang để bắt đầu chuyến hành hương và khám phá văn hóa tại ngôi cổ tự bình yên giữa lòng phố lụa này.