Chùa Tiêu Dao – Ngôi chùa gốm sứ đậm chất dấu ấn Bát Tràng

Nằm cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 10km, chùa Tiêu Dao không mang dáng vẻ của những ngôi chùa mái ngói rêu phong hay cột gỗ lim truyền thống. Nơi đây hiện lên như một bảo tàng nghệ thuật ngoài trời, lưu giữ hàng chục ngàn chi tiết kiến trúc và 78 pho tượng được chế tác hoàn toàn từ gốm sứ. Trong bài viết này, Du Lịch Checkin sẽ chia sẻ cho bạn những thông tin hữu ích nhất để có một chuyến chiêm bái trọn vẹn tại ngôi chùa độc nhất vô nhị này.

Giới thiệu đôi nét về chùa Tiêu Dao

Chùa Tiêu Dao ở đâu?

Chùa Tiêu Dao tên Hán Việt là Tiêu Độ Dao tọa lạc tại thôn Giang Cao, xã Bát Tràng, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Ngôi chùa nằm ngay sát khu vực đê sông Hồng và là một phần không thể tách rời trong không gian văn hóa của làng nghề gốm Bát Tràng.

Dưới đây là bảng thông tin định vị cơ bản dành cho du khách:

Tiêu chí	Thông tin chi tiết
Địa chỉ	Thôn Giang Cao, xã Bát Tràng, Gia Lâm, Hà Nội
Khoảng cách	Cách trung tâm Hà Nội ~10km, cách sân bay Nội Bài ~40km
Giá vé tham quan	Miễn phí 100%
Điểm nhận diện	Cổng chùa bằng gốm đỏ, nằm bên phải đường đê

Chùa Tiêu Dao giờ mở cửa thế nào?

Hiện nay, trên một số trang mạng có thông tin sai lệch cho rằng chùa đóng cửa vào cuối tuần hoặc chỉ mở từ 8h00 – 10h00. Du Lịch Checkin xin khẳng định đây là thông tin không chính xác.

Chùa Tiêu Dao mở cửa đón Phật tử và du khách vào tất cả các ngày trong tuần, bao gồm cả thứ 7 và chủ nhật. Thời gian tham quan lý tưởng nhất là từ 07:00 sáng đến 18:00 chiều. Khách thập phương thường đổ về đây đông nhất vào dịp cuối tuần để kết hợp tham quan làng gốm.

Lịch sử hình thành và trụ trì chùa Tiêu Dao hiện nay

Chùa Tiêu Dao có lịch sử khoảng 800 năm tuổi, được xây dựng từ thời nhà Trần giai đoạn 1226 – 1400. Nơi đây không chỉ là chốn tu tập mà còn là một địa chỉ đỏ trong lịch sử. Trước năm 1945, chùa là nơi cất giấu tài liệu mật, nuôi giấu cán bộ cách mạng. Năm 1944, đây là cứ điểm của nghĩa quân Cần Vương. Đặc biệt, ít ai biết rằng chính tại không gian này, bài hát Tiến quân ca của cố nhạc sĩ Văn Cao đã được in ấn và truyền bá rộng rãi.

Trải qua thăng trầm và đạn bom chiến tranh, chùa từng rơi vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Đến năm 2010, Đại đức Thích Bảo Đức được bổ nhiệm về làm trụ trì chùa Tiêu Dao. Vào ngày 13/04/2011 âm lịch, thầy cùng nhân dân địa phương đã khởi công cuộc đại trùng tu. Suốt hơn 14 năm ròng rã, với ý tưởng đưa tinh hoa nghề gốm vào kiến trúc tâm linh, thầy Thích Bảo Đức và các nghệ nhân Bát Tràng đã kiến tạo lại ngôi chùa với diện mạo gốm sứ độc bản như hiện nay.

Hướng dẫn đường đi đến chùa Tiêu Dao Bát Tràng

Đường đi đến chùa khá đơn giản, tuy nhiên do đặc thù hạ tầng giao thông ngoại thành, bạn cần chú ý một số kinh nghiệm di chuyển thực tế sau đây:

Các phương tiện di chuyển phổ biến

• Bằng xe bus công cộng: Từ trạm trung chuyển Long Biên, bạn có thể bắt tuyến xe bus số 47A, 47B hoặc 69. Các tuyến xe này sẽ đưa bạn xuống trạm dừng ngay gần khu vực làng gốm Giang Cao.
• Bằng xe điện Xanh SM: Nếu đi theo nhóm gia đình, bạn có thể gọi xe điện Xanh SM thẳng từ nội thành để di chuyển êm ái và không phải lo tìm chỗ gửi xe.
• Bằng phương tiện cá nhân: Từ trung tâm, bạn di chuyển qua cầu Chương Dương hoặc cầu Vĩnh Tuy. Sau khi qua cầu, rẽ phải và chạy dọc theo tuyến đường đê sông Hồng để tới địa phận Bát Tràng.

Lưu ý an toàn trên đường đê sông Hồng

Tuyến đường đê dẫn vào chùa có mặt cắt ngang khá hẹp nhưng lượng phương tiện lưu thông rất lớn. Đặc biệt, có rất nhiều xe tải nặng và xe container chở gốm sứ chạy song song. Các xe này di chuyển chậm và chiếm nhiều diện tích. Người tự lái xe cần hết sức nhẫn nại, tuyệt đối không cố vượt ẩu trên đường đê để tránh nguy cơ va quệt.

Kinh nghiệm tìm bãi đỗ xe ô tô/xe máy

Khi gần tới chùa, bạn sẽ đi ngang qua một trường học có bức tường rào vẽ bích họa lớn. Ngay đối diện cổng chùa, nằm ở phía bên trái đường đê có một bãi đất trống rất rộng dưới những tán cây. Bạn nên chủ động đỗ xe tại bãi đất này. Tuyệt đối không đỗ xe dưới lòng đường đê hay án ngữ trước cổng Tam Quan để tránh gây ách tắc giao thông.

Kiến trúc chùa Tiêu Dao Bát Tràng Gia Lâm Hà Nội có gì nổi bật?

Khác biệt hoàn toàn với những ngôi chùa sử dụng vật liệu gỗ lim hay ngói mộc truyền thống, chùa Tiêu Dao hiện lên như một bảo tàng nghệ thuật gốm sứ khổng lồ ngoài trời. Trải qua hơn 14 năm kiến tạo, các nghệ nhân Bát Tràng đã chế tác và lắp ghép thành công 78 pho tượng cùng hàng vạn chi tiết trang trí bằng gốm nguyên khối.

Dưới đây là 8 điểm nhấn kiến trúc mà bạn tuyệt đối không nên bỏ lỡ khi đến chiêm bái:

Cổng Tam Quan gốm nung mộc đồ sộ

Ngay khi đặt chân đến, bạn sẽ choáng ngợp trước cổng Tam Quan có quy mô lớn nhất Việt Nam được làm từ chất liệu gốm. Điểm đặc biệt là cổng mở thông cả 3 lối đi thay vì đóng cửa chính như nhiều nơi khác.

Phần mái cổng rực rỡ với màu gốm nung mộc đỏ au. Các trụ cột được ghép tỉ mỉ từ hàng nghìn mảnh gốm nhỏ, mang theo các dòng chữ ghép gốm chàm như “Tiêu Dao Tự”, “Thành Kính Tri Ân”. Đắt giá nhất ở khu vực này là vòng lửa màu đỏ trang trí quanh các vòm cổng. Đây là kết quả của vô số lần thử nghiệm pha chế men thất bại của các nghệ nhân mới có thể tạo ra được màu sắc độc đáo như vậy.

Vòng xoay Kinh Pháp Luân mang dấu ấn Tây Tạng

Nằm ngay hai bên cổng chính là hai chiếc bánh xe cầu nguyện mang đậm âm hưởng Phật giáo Tây Tạng Mật Tông. Trụ kinh được tạo tác từ những mảnh gốm nhỏ đa sắc như vàng, cam, xanh lá. Điểm thú vị nhất là trụ kinh được đặt trên một hệ thống trục xoay, du khách có thể tự tay xoay tròn 180 độ để cầu bình an.

Không gian sân gạch cổ và hàng tượng chú tiểu

Bước qua Tam Quan, bạn sẽ bước trên mặt sân được lát toàn bộ bằng gạch gốm cổ Bát Tràng phủ men cát để chống trơn trượt. Dọc hai bên lối đi rợp bóng cây xanh là hàng tượng các chú tiểu bằng đất nung. Mỗi bức tượng mang một biểu cảm vô vi, chắp tay, mỉm cười ngộ nghĩnh, mang lại cảm giác thiền vị và chữa lành. Nằm đối diện nhau ở hai bên sân là hệ thống Lầu Chuông và Lầu Khánh cũng được ốp gốm tinh xảo.

Bức tranh Mandala tại thềm Tam Bảo

Đứng từ sân nhìn lên lối vào chính điện, bạn sẽ bắt gặp một bức tranh mang phong cách Om Mani Padme Hum (câu thần chú nổi tiếng của Phật giáo). Tác phẩm độc bản này có kích thước lớn 2×2 mét, được ghép lại từ vô số mảnh gốm sứ nhiều màu sắc. Bức tranh được đặt trang trọng ngay trên bậc thềm ốp gốm mang màu men xanh lục bảo, loại men từ thời nhà Lý được phục chế lại.

Hệ thống 48 cột trụ gốm khắc tay kỳ công

Bao quanh tòa Tam Bảo là hệ thống 48 cây cột đồ sộ. Để hoàn thiện, các nghệ nhân đã phải mất ròng rã 1 năm trời đục đẽo, khắc tay thủ công cho từng cây cột. Mặt chính diện của cột khắc họa hình ảnh 48 vị đại diện cho 500 vị La Hán. Ba mặt còn lại là các bức tranh đắp nổi họa tiết Tứ quý Xuân, Hạ, Thu, Đông, Tứ linh Long, Ly, Quy, Phượng.

Nhìn lên trên, toàn bộ phần đầu đao mái chùa đều làm bằng gốm sứ chạm khắc hình rồng đang vươn lên trời xanh, mang ý nghĩa đẩy lùi tà khí.

Bí ẩn 2 pho tượng Hộ Pháp gốm nguyên khối

Bên trong gian ngoài của Tam Bảo, bạn sẽ chiêm ngưỡng 2 pho tượng Kim Cương Hộ Pháp cao 2.5 mét. Đây là tượng đúc bằng gốm liền khối lớn nhất Việt Nam.

Có một sự thật thú vị ít người biết đó là hai pho tượng này có dáng đứng hơi đổ chúi về phía trước. Đây không phải là dụng ý tạo hình ban đầu. Nguyên nhân là do đặc thù của việc nung gốm khối lớn không có lõi trụ sắt bên trong, khi đất sét trải qua nhiệt độ lò nung đã sinh ra độ co ngót tự nhiên, vô tình tạo thành một dáng đứng độc nhất vô nhị.

Vách Bách Phật dát vàng phía sau Chính điện

Nằm phía sau bức tượng Thích Ca là vách tường “Bách Phật” chói lọi. Bức tường này bao gồm 224 pho tượng Phật nhỏ xen kẽ màu sắc. Để tạo ra độ lấp lánh, các nghệ nhân phải nung gốm ở nhiệt độ 1.200 độ C, sau đó vẽ vàng tiêu chuẩn lên bề mặt và đưa vào lò nung lần 2 ở 900 độ C. Bức tường tạo ra một ảo ảnh thị giác tuyệt đẹp, nếu nhìn từ xa nó giống như một bàn tay Phật khổng lồ đang xòe ra, nhưng nhìn gần lại là hình dáng Đức Phật đang tĩnh tọa.

Gian thờ Thập Bát La Hán đắp nổi 3D

Chùa có 2 gian thờ Thập Bát La Hán, mỗi gian đặt 9 bức tượng. Sự kỳ công nằm ở chỗ: 18 bức tượng gốm này không được đặt trên bệ gỗ hay bệ đá thông thường. Thay vào đó, chúng được gắn trực tiếp lên một vách núi nhân tạo mô phỏng tranh mây đắp nổi 3D, trải dài ôm trọn khắp 3 mặt phòng rộng tới 60m2.

Kinh nghiệm và lưu ý quan trọng khi đến chiêm bái tại chùa Tiêu Dao

Để giữ gìn sự trang nghiêm cho không gian nhà chùa, du khách cần lưu ý các quy định thực tế sau:

• Về trang phục và đi lại: Mặc đồ lịch sự, quần/váy dài qua đầu gối. Khi đi qua cổng Tam Quan, tuân thủ quy tắc “Vào cửa phải, ra cửa trái”. Đi lại nhẹ nhàng, không chạy nhảy hay làm ồn.
• Khu vực cấm vào: Trong khuôn viên chùa có treo biển nơi đón tiếp chư tăng. Đây là không gian nội bộ dành riêng cho việc sinh hoạt và tu tập của nhà chùa, du khách tuyệt đối không tự ý bước vào.
• Quy định chụp ảnh: Tại một số không gian thờ tự bên trong như Tam Bảo, Nhà Tổ có đặt biển không quay phim, chụp ảnh. Bạn cần chú ý quan sát và tuân thủ để không mạo phạm thần linh.
• Sắm lễ: Nhà chùa ưu tiên sự thanh tịnh. Bạn chỉ nên sắm lễ chay như hoa tươi, trái cây, bánh kẹo. Tuyệt đối không mang lễ mặn vào chùa. Tại sân đã có sẵn lư hương lớn, hạn chế thắp hương bên trong các điện thờ để phòng chống cháy nổ.

Gợi ý các địa điểm tham quan gần chùa Tiêu Dao

Chùa Tiêu Dao nằm ngay trong quần thể làng gốm. Do đó, sau khi chiêm bái và vãn cảnh chùa, bạn nên dành nửa ngày còn lại để khám phá trọn vẹn khu vực này với 3 địa điểm nổi bật nằm rất gần nhau:

Làng cổ Bát Tràng

Chỉ cách chùa Tiêu Dao một đoạn di chuyển ngắn, Làng cổ Bát Tràng là nơi lưu giữ nét đẹp của làng quê Bắc Bộ xưa. Tại đây, bạn có thể đi bộ lang thang qua những con ngõ nhỏ quanh co, ngắm nhìn những bức tường rêu phong, các cột đá cũ và đặc biệt là những giàn phơi gốm mộc chạy dọc đường làng. Không gian đậm chất hoài cổ này là bối cảnh hoàn hảo cho những bức ảnh mang phong cách truyền thống.

Trung tâm Tinh hoa Làng nghề Việt

Đây là công trình kiến trúc hiện đại và nổi bật nhất Bát Tràng hiện nay. Bảo tàng được thiết kế cực kỳ độc đáo với hình dáng 7 khối vòng xoáy ốc khổng lồ, tượng trưng cho 7 bàn tay đang vuốt gốm trên bàn xoay. Điểm đặc biệt là công trình sử dụng chính gạch nung địa phương và ngói Bát Tràng để xây dựng. Với giá vé tham quan tham khảo khoảng 30.000 VNĐ/người, bạn sẽ được chiêm ngưỡng các bộ sưu tập gốm sứ đỉnh cao và thỏa sức check-in.

Chợ gốm Bát Tràng

Điểm dừng chân cuối cùng không thể thiếu là khu vực Chợ gốm sầm uất. Đây là nơi tập trung hàng trăm gian hàng trưng bày các sản phẩm gốm sứ do chính tay nghệ nhân trong làng chế tác. Bạn có thể tìm mua bát đĩa, ấm chén gia dụng hay các mặt hàng mỹ nghệ, đồ thờ cúng với mức giá gốc hợp lý để làm quà. Đặc biệt, tại khu vực quanh chợ, bạn có thể tham gia trải nghiệm tự tay ngồi vào bàn xoay để tạo hình một sản phẩm bằng đất sét cho riêng mình.

FAQ – Mọi người cũng hỏi về chùa Tiêu Dao

Không chỉ là một cứ điểm lịch sử cách mạng hào hùng, chùa Tiêu Dao còn là minh chứng sống động cho đôi bàn tay tài hoa, khối óc sáng tạo và tinh thần giữ gìn bản sắc của người dân Bát Tràng. Nếu có dịp về thăm ngoại thành Hà Nội, đừng quên ghé qua tọa độ này để thả hồn vào không gian tĩnh lặng và chiêm ngưỡng những tuyệt tác gốm sứ có một không hai. Nhớ theo dõi Du Lịch Checkin để bỏ túi thêm nhiều tọa độ du lịch văn hóa thực tế, chính xác nhất nhé!