Đền Chầu Lục hay còn gọi là đền Chín Tư là ngôi đền linh thiêng tại vùng đất Lạng Sơn. Đây là nơi thờ chính của Chầu Lục Cung Nương, vị Thánh Chầu quyền phép, nổi tiếng với khả năng ban tài phát lộc và chữa bệnh cứu người. Trong bài viết này, Du Lịch Checkin sẽ cung cấp cho bạn những thông tin chi tiết và chính xác nhất về lịch sử, kiến trúc, văn khấn cũng như kinh nghiệm sắm lễ khi về bái yết cửa Chầu.
Giới thiệu tổng quan về Đền Chầu Lục
Đền Chầu Lục không chỉ là một di tích lịch sử văn hóa mà còn là điểm tựa tâm linh vững chắc cho đông đảo con hương đệ tử trên khắp cả nước.
Đền Chầu Lục ở đâu?
Ngôi đền tọa lạc tại thôn Chín Tư, xã Hòa Lạc, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn.
Vị trí của đền nằm cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 80km về phía Bắc. Đền nằm trên một ngọn đồi cao, bao quanh là khung cảnh núi rừng điệp trùng, tạo nên vẻ uy nghiêm và thanh tịnh.
Các tên gọi khác của Đền
Ngoài tên gọi phổ biến là Đền Chầu Lục, nơi đây còn được người dân và khách thập phương biết đến với nhiều tên gọi khác như:
- Lục Cung Linh Từ
- Đền Chín Tư (gọi theo tên địa danh thôn Chín Tư)
- Đền Lũng
Vị trí địa lý và cụm di tích
Đền Chầu Lục nằm cách đền Quan Giám Sát (Quan Lớn Đệ Nhị) chỉ khoảng 500m. Do đó, du khách khi về Hữu Lũng lễ Mẫu thường kết hợp chiêm bái cả hai ngôi đền này trong cùng một lộ trình để chuyến đi thêm phần trọn vẹn.
Chầu Lục Cung Nương là ai? Sự tích và thần tích
Để việc kêu cầu được linh ứng, người đi lễ cần hiểu rõ về thân thế và công đức của vị Thánh mà mình phụng thờ.
Nguồn gốc xuất thân
Theo các bản văn và thần tích lưu truyền, Chầu Lục Cung Nương vốn là một tiên nữ trên thiên đình. Do lỡ tay làm rơi chén ngọc trong tiệc rượu của Vua Cha Ngọc Hoàng nên bị giáng xuống trần gian.
Chầu giáng sinh vào một gia đình tù trưởng người dân tộc Nùng (có tài liệu ghi là họ Trần hoặc họ Quách) tại vùng Chín Tư, Hữu Lũng, Lạng Sơn. Chính vì thế, bà còn được người dân tộc tôn kính gọi là Mế Lục Cung Nương.
Giai thoại hiển thánh
Sinh thời, Chầu là người con gái xinh đẹp, nết na và tài giỏi. Bà có công lớn trong việc giúp dân làng trồng trọt, dệt vải và làm nương rẫy. Năm 19 tuổi, khi mãn hạn ở dương gian, Chầu hóa về trời vào ngày 20 tháng 9 âm lịch.
Sau khi hiển thánh, thương nhớ cha mẹ và xót thương dân chúng, Chầu được Ngọc Hoàng cho phép ở lại cai quản miền sơn cước Hữu Lũng. Bà thường hiển linh để bốc thuốc chữa bệnh, ban phúc trừ tai cho dân lành.
Trong tâm thức dân gian, Chầu Lục là một vị thánh rất linh thiêng nhưng tính cách cũng có phần đành hanh. Tương truyền, bà thường cùng các tiên nữ giả làm cô gái người Nùng bán hàng bên đường để trêu đùa và thử lòng người qua lại.
Chầu Lục trong hệ thống Tứ Phủ
Trong hàng Tứ Phủ Chầu Bà, Chầu Lục đứng ở vị trí thứ sáu (sau Chầu Năm Suối Lân và trước Chầu Bảy Kim Giao). Bà là vị Thánh Chầu thuộc Nhạc Phủ (miền Rừng), có quyền phép cai quản các loài sơn tinh, cầm thú và các cửa rừng tại vùng đất Lạng Sơn.
Khám phá kiến trúc độc đáo của Đền Chầu Lục
Trải qua nhiều lần trùng tu và tôn tạo, đền Chầu Lục ngày nay đã trở nên khang trang, bề thế nhưng vẫn giữ được nét cổ kính và bản sắc văn hóa vùng cao.
Cảnh quan bên ngoài
Đền nằm trên lưng chừng đồi. Để lên đến cửa đền, du khách phải bước qua cổng Tam Quan và leo khoảng 30 bậc thang đá.
Ngay tại sân đền có các công trình phụ trợ nổi bật:
- Lầu Cô Bé Cây Thị: Nơi thờ Cô Bé bản đền, nằm dưới gốc cây thị cổ thụ hàng trăm năm tuổi tỏa bóng mát quanh năm.
- Lầu Cô Chín: Cung thờ Cô Chín Tối Linh.
Cấu trúc Đền chính
Ngôi đền chính được xây dựng theo kiến trúc truyền thống tiền nhất hậu đinh, gồm các cung thờ được bài trí trang nghiêm:
- Tiền Bái: Chính giữa là Ban Công Đồng (phối thờ Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu và Ngũ Vị Tôn Ông). Bên trái là cung Tứ Phủ Quan Hoàng (thờ Quan Hoàng Bảy, Quan Hoàng Mười…). Bên phải là cung Trần Triều (thờ Đức Thánh Trần).
- Trung Bái: Nơi đặt ban thờ Tam Tòa Thánh Mẫu ở chính giữa. Bên phải là ban thờ Chầu Năm Suối Lân và bên trái là động Sơn Trang.
- Hậu Cung: Đây là nơi thâm nghiêm nhất, đặt tượng thờ Chầu Lục Cung Nương. Tượng Chầu được tạc với thần thái phúc hậu, nhân từ, thường khoác áo màu lam hoặc màu tím, toát lên vẻ uy nghi của một bà chúa thượng ngàn.
Kinh nghiệm đi lễ Đền Chầu Lục
Đền Chầu Lục nổi tiếng linh thiêng, là nơi con hương đệ tử tìm về để xin lộc, cầu tài. Dưới đây là những kinh nghiệm thực tế giúp bạn chuẩn bị cho chuyến hành hương được chu đáo.
Ngày tiệc Chầu Lục là ngày nào?
Trong năm, có hai ngày lễ chính gắn liền với Chầu Lục Cung Nương mà bạn cần ghi nhớ:
- Ngày 10 tháng 5 Âm lịch: Tương truyền là ngày đản nhật (ngày sinh) của Chầu.
- Ngày 20 tháng 9 Âm lịch: Ngày tiệc chính (ngày Chầu hóa về trời). Đây là dịp lễ trọng thể nhất, thu hút đông đảo du khách về dâng hương và hầu thánh.
Đến đền Chầu Lục cầu gì?
Chầu Lục cai quản miền sơn cước, nổi tiếng với quyền phép chữa bệnh và ban tài phát lộc. Đến cửa Chầu, người dân thường cầu:
- Cầu tài lộc: Xin lộc buôn bán, kinh doanh (đặc biệt là những người làm nghề buôn bán hàng hóa, mở cửa hàng).
- Cầu sức khỏe: Xin thuốc tiên để chữa bệnh, cầu cho gia đạo bình an, tai qua nạn khỏi.
- Cầu căn quả: Những người có căn số thường đến đền để xin Chầu sang khăn, sẻ bóng, trợ lực cho việc tu tập và hầu thánh.
Hướng dẫn sắm lễ dâng Chầu
Lễ vật dâng Chầu cốt ở tâm thành, không bắt buộc mâm cao cỗ đầy. Tuy nhiên, để đẹp bóng sang đồng và đúng với bản mệnh của Chầu, bạn nên lưu ý:
- Lễ chay: Hương, hoa, quả, phẩm oản, trà, nước.
- Lễ mặn: Xôi, gà, thịt luộc, rượu.
- Màu sắc lễ vật: Chầu Lục thuộc Nhạc Phủ, màu áo ngự đồng của Chầu là Màu Lam hoặc Màu Chàm Xanh (tím than). Do đó, khi sắm mã, nón hài, oản ngọc hay trang phục dâng Chầu, bạn nên ưu tiên chọn màu Lam hoặc Chàm để thể hiện sự am hiểu và lòng thành kính.
- Đặc sản: Có thể dâng các sản vật vùng cao như na, trầu cau, các loại quả núi rừng.
Nghi thức Hầu giá và Văn khấn Chầu Lục
Nghi lễ hầu đồng là một nét đẹp văn hóa tâm linh không thể thiếu tại đền Chầu Lục. Để hiểu rõ hơn về phong thái uy nghi của Chầu khi giáng ngự cũng như cách khấn nguyện sao cho đúng phép, mời bạn tham khảo những thông tin chi tiết dưới đây.
Chầu Lục Cung Nương về ngự đồng như thế nào?
Chầu Lục là một trong những vị Thánh Chầu rất hay ngự đồng (về đồng).
Trang phục: Khi ngự về, Chầu thường mặc áo màu Lam hoặc Chàm xanh, đầu chít khăn củ ấu, lưng thắt đai, bên hông có dắt dao quai, vai mang gùi.
Nghi thức: Chầu làm lễ khai quang, sau đó múa mồi (múa lửa). Phong thái của Chầu nhanh nhẹn, uy nghi nhưng cũng rất tươi vui. Chầu thường ban phát tài lộc (tiền, bánh trái) cho con nhang đệ tử và bách gia trăm họ. Đặc biệt, Chầu Lục còn là vị thánh thường chứng đàn Sơn Trang và sang khăn cho các tân đồng trong lễ mở phủ.\
Bài khấn lễ đền Chầu Lục
Dưới đây là bài văn khấn nôm thông dụng để quý khách tham khảo khi đứng trước ban thờ Chầu:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con lạy Đức Vua Cha Ngọc Hoàng Thượng Đế.
Con lạy Tam Phủ Công Đồng, Tứ Phủ Vạn Linh.
Con lạy Tam Tòa Thánh Mẫu.
Con kính lạy Chầu Lục Cung Nương (Lục Cung Tiên Chúa) tối tú anh linh.
Con kính lạy Chư vị Tôn quan, Cô Sáu Lục Cung, Cô Bé Cây Thị bản đền.
Tín chủ (chúng) con là: ……………………………………………. Tuổi: …………
Ngụ tại: …………………………………………………………………………………….
Hôm nay là ngày…… tháng…… năm……
Tín chủ con nhất tâm thắng bộ, vạn dặm từ xa, tìm về cửa Chầu. Con thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật, kim ngân, trà quả, kính dâng lên trước án.
Cúi xin Chầu Bà thương xót giáng ngự về đồng, chứng minh công đức. Phù hộ độ trì cho gia chung chúng con được: Quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.
Cầu cho bản mệnh bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng, tài lộc dồi dào, bách bệnh tiêu tán, vạn bệnh tiêu trừ.
Cầu cho công việc hanh thông, buôn may bán đắt, sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần).
Bản văn Chầu Lục
Khi dâng lễ hoặc trong các vấn hầu, cung văn thường hát bản văn Chầu Lục để ca ngợi sự tích và công đức của Bà. Dưới đây là toàn văn bản văn hay nhất:
Sắc phong Chầu Lục Cung Nương
Vốn dòng Trần Thị quê hương non ngàn
Hữu Lũng giang là nơi cát địa
Chín Tư ngàn tú khí là nơi
Chúa Tiên vâng lệnh y lời
Ở trong bệ ngọc, ra ngoài màn loan.
Đêm ấy xuống trần gian báo mộng
Trần thị nương tâm động bào thai
Tháng năm giờ tý mồng mười
Sinh ra Chúa Lục khác người trần gian.
Đôi thung huyên vui mừng hớn hở
Khắp bản làng mừng rỡ bảo nhau
Mới hay như ý sở cầu
Sớm nâng niu ngọc, ngày chau chuốt vàng.
Chốn phòng loan đêm ngày dưỡng dục
Đặt tên là Chầu Lục Cung Nương
Ơn trời sao khéo phi phương
Mặt huê hớn hở, tính gương làu làu.
Vẹn một bầu nước trong leo lẻo
Trách ông trăng già sao khéo vẩn vơ
Vô tình ép uổng duyên tơ
Hoa chưa kết nhụy trăng chưa tới kì.
Hoá tức thì đôi mươi tháng chín
Giữa thu về xa lánh hồn nương
Thung huyên buồn sầu thảm nhớ thương
Sót xa tấc dạ ruột thường quặn đau.
Trải bấy lâu thiên đình sai xuống
Nay đến ngày, mãn hạn về tiên
Nỗi lòng thương nhớ thung huyên
Dấu thiêng hiển tích trong miền Chín Tư.
Tục truyền lưu để ngàn thu
Nhân dân thôn ấp còn thù giặc nguyên
Xuân sang mở hội đua thuyền
Nam thanh nữ tú cùng nhau đua tài.
Bất thường một sớm hôm mai
Chầu lên đỉnh núi hoá thân tức thì
Sắc ban phong vang lừng tám cõi
Tiếng chầu ngàn chói lọi trời nam
Trong đền tấp nập sửa sang
Lối lên Sông Hoá lại càng thanh tao.
Ai lên tới sơn lâm châu thổ
Hỏi thăm đền chầu ngự nơi nao
Chín Tư, Hữu Lũng mà vào
Trên đền chầu ngự thấp cao mấy tầng.
Anh linh lừng lẫy thượng ngàn
Đản tuần tháng chín Nam Bang khấu đầu
Sơn Lâm mán thổ quy đầu làm tôi
Lên chơi Bích Động Thành Giời
Non cao nghi ngút đền thờ đá rêu.
Trần gian đừng có trớ trêu
Hái măng kiếm củi chầu đều quở ngay
Giữ về mới biết linh thay
Nón xanh hài sảo kêu ngay chầu về.
Hướng dẫn di chuyển đến Đền Chầu Lục
Đền Chầu Lục nằm ở vị trí giao thông khá thuận lợi, du khách có thể lựa chọn các phương tiện sau:
Xe cá nhân (Ô tô/Xe máy): Từ Hà Nội, bạn đi theo đường Quốc lộ 1A (hoặc cao tốc Hà Nội – Bắc Giang – Lạng Sơn). Đến địa phận huyện Hữu Lũng, bạn hỏi đường vào xã Hòa Lạc, thôn Chín Tư. Đền nằm cách Quốc lộ 1A khoảng 2km, đường đi dễ dàng.
Xe khách: Bạn có thể bắt các xe khách chạy tuyến Hà Nội – Lạng Sơn tại bến xe Mỹ Đình hoặc Giáp Bát. Xin xuống tại điểm gần đền Chầu Lục (Hữu Lũng), sau đó bắt xe ôm hoặc taxi đi vào đền.
Những lưu ý quan trọng khi đi lễ
- Trang phục: Cần ăn mặc kín đáo, lịch sự, tránh hở hang để giữ gìn sự tôn nghiêm nơi cửa Thánh.
- Thái độ: Đi nhẹ, nói khẽ, không chen lấn xô đẩy.
- Lộ trình: Nên kết hợp lễ Đền Chầu Lục cùng với Đền Quan Giám Sát (cách 500m) và Đền Công Đồng Bắc Lệ (cách khoảng 10-15km).
Bên cạnh đó, bạn có thể tham khảo thêm các ngôi đền nổi tiếng và linh thiêng của Lạng Sơn như: Đền Chầu Mười Đồng Mỏ, Đền Chúa Cà Phê.
FAQ – Câu hỏi thường gặp về Đền Chầu Lục
Dưới đây là giải đáp cho những thắc mắc phổ biến nhất của du khách khi tìm hiểu về Đền Chầu Lục, giúp bạn nắm bắt nhanh những thông tin quan trọng trước khi khởi hành.
Chầu Lục mặc áo màu gì?
Khi ngự đồng, Chầu Lục thường mặc áo màu Lam hoặc màu Chàm xanh.
Đền Chầu Lục thờ ai chính?
Đền thờ chính là Chầu Lục Cung Nương. Ngoài ra, đền còn thờ Cô Sáu Lục Cung (người hầu cận của Chầu) và phối thờ các vị trong Tứ Phủ Công Đồng.
Đền Chầu Lục cách Hà Nội bao xa?
Đền nằm tại huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn, cách trung tâm Hà Nội khoảng 80km - 90km, mất khoảng 1.5 - 2 giờ di chuyển bằng ô tô.
Đền Chầu Lục không chỉ là di tích lịch sử văn hóa lâu đời mà còn là chốn linh thiêng để con người tìm về sự an yên, gột rửa bụi trần giữa bộn bề cuộc sống. Hy vọng với những kinh nghiệm đi lễ, văn khấn và hướng dẫn sắm lễ chi tiết trên đây, bạn sẽ có một hành trình về xứ Lạng thật trọn vẹn. Nguyện cầu Chầu Bà gia hộ cho bạn và gia đình luôn bình an, sức khỏe dồi dào, tài lộc hanh thông, sở cầu như ý.
Văn Mạnh là một travel blogger với 5 năm kinh nghiệm du lịch Việt Nam, đã đặt chân đến hơn 40 tỉnh thành. Với chuyên môn sâu về lên lịch trình tự túc và khám phá ẩm thực địa phương, Mạnh cam kết mang đến những bài viết review chân thực và các mẹo du lịch hữu ích, giúp bạn có một chuyến đi trọn vẹn và tiết kiệm nhất.