Kinh nghiệm đi lễ Đền Bà Chúa Vực: Sự tích, cầu gì, văn khấn

Đền Bà Chúa Vực hay còn gọi là Sơn Nam Quán là nơi giao thoa đặc sắc giữa tín ngưỡng thờ Mẫu, Đạo giáo và Nho giáo. Người dân nơi đây vẫn thường truyền tai nhau rằng ngôi đền này rất linh thiêng, cầu được ước thấy. Vậy đền Bà Chúa Vực ở đâu? Bà là ai và sự tích ngôi đền này có gì đặc biệt? Hãy cùng Du Lịch Checkin tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Giới thiệu tổng quan Đền Bà Chúa Vực

Đền Bà Chúa Vực hay còn được một số người gọi là chùa Bà Chúa Vực. Đây là một quần thể di tích lịch sử văn hóa lâu đời, đã được UNESCO bảo trợ năm 2014. Không chỉ mang giá trị về mặt tâm linh, nơi đây còn sở hữu cảnh quan thoáng mát, kiến trúc bề thế hiếm có tại vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Đền Bà Chúa Vực ở đâu?

Địa chỉ Đền Bà Chúa Vực: Đường Phạm Ngũ Lão, thôn Phương Độ, Phường Hồng Châu, Thành phố Hưng Yên.

Đền nằm liền kề và được tích hợp trong quần thể khu Sơn Nam Plaza. Khi đến nơi, bạn cần đi qua cổng lớn của Sơn Nam Plaza, sau đó rẽ trái để vào sân đền. Nhiều du khách lần đầu đến thường bỡ ngỡ vì cổng vào đền nằm trong khu tổ hợp dịch vụ này.

Hướng dẫn đường đi đến Đền Bà Chúa Vực

Bạn có thể lựa chọn các phương án di chuyển sau để đến đền thuận tiện nhất:

Di chuyển bằng xe khách

Bạn đến các bến xe Giáp Bát, Gia Lâm hoặc Nước Ngầm tại Hà Nội để bắt xe đi bến xe Hưng Yên. Giá vé dao động khoảng 35.000đ – 50.000đ/lượt. Từ bến xe Hưng Yên, bạn bắt xe ôm hoặc taxi di chuyển khoảng 3km là tới cổng đền.

Di chuyển bằng xe buýt

• Từ bến xe Gia Lâm: Bắt tuyến xe buýt số 205.
• Từ bến xe Giáp Bát: Bắt tuyến xe buýt số 208 hoặc 209.
• Điểm xuống: Bến xe Hưng Yên.

Di chuyển bằng phương tiện cá nhân

Ô tô: Từ Hà Nội, bạn đi theo cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, rẽ sang đường cao tốc Hà Nội – Ninh Bình. Đến nút giao Vực Vòng thì rẽ phải theo biển báo đi Hưng Yên, qua cầu Yên Lệnh là vào trung tâm TP. Hưng Yên. Thời gian di chuyển khoảng 1 giờ 15 phút.

Xe máy: Bạn có thể chọn cung đường qua cầu Chương Dương, rẽ phải đi dọc theo đê Bát Tràng (ĐT 378). Cứ chạy thẳng đường đê sông Hồng khoảng 60km là tới TP. Hưng Yên. Cung đường này rất thoáng, mát mẻ và ít xe tải lớn.

Đền Bà Chúa Vực Hưng Yên thờ ai?

Thần chủ của đền là Thiên Phi Linh Uyên Thánh Mẫu (thường gọi là Bà Chúa Vực). Trong tâm thức dân gian, Bà được tin là con gái cả của Ngọc Hoàng Thượng Đế, giáng trần để cứu nhân độ thế. Trong hệ thống Tứ Phủ, Bà cũng được xem là một hiện thân của Mẫu Thoải (Mẹ Nước), cai quản vùng sông nước, phù hộ cho mưa thuận gió hòa, người đi sông nước được bình an.

Sự tích Đền Bà Chúa Vực linh thiêng

Câu chuyện về sự hiển linh của Bà gắn liền với cuộc sống trị thủy đầy gian nan của người dân Phố Hiến xưa:

Vào năm Ất Mão (thế kỷ 14), đê Đại Hà và Nễ Châu bị vỡ. Nước lũ sông Hồng cuồn cuộn đổ về, nhấn chìm làng mạc, khoét sâu đất đai thành vực thẳm nguy hiểm. Dân làng Phương Độ ngày đêm ra sức đắp đê nhưng sức người có hạn, đắp đến đâu lở đến đó, dòng nước giữ không chịu khuất phục.

Trước tình cảnh ngàn cân treo sợi tóc, cụ Lãnh Thành cùng dân làng đã lập đàn cầu khấn thần linh. Lời cầu nguyện thấu tận trời xanh, Bà Chúa Vực đã hiển linh cứu giúp. Tương truyền, ngay lúc đó người dân nhìn thấy một con ngỗng trời bay lên và đôi rùa thần nổi lên gánh đất. Nhờ sự trợ giúp thần thánh ấy, dòng nước dữ bị chặn đứng, con đê được hàn gắn thành công, bảo vệ mùa màng và tính mạng muôn dân.

Để đời đời ghi nhớ công ơn, nhân dân đã lập đền thờ Bà ngay trên đoạn đê vỡ năm xưa (nay là khu vực đền).

Khám phá kiến trúc và hệ thống thờ tự Đền Bà Chúa Vực

Khác biệt hoàn toàn với những ngôi đền nhỏ lẻ, Đền Bà Chúa Vực Hưng Yên là một quần thể kiến trúc vĩ đại, thể hiện tư tưởng “Tam giáo đồng nguyên” (Nho giáo – Phật giáo – Đạo giáo) một cách rõ nét nhất.

Kiến trúc và cảnh quan

Ngôi đền giữ được nét cổ kính thời Lê với kết cấu gỗ lim, mái ngói đao cong và các họa tiết chạm trổ tinh xảo như rồng chầu, phượng múa.

• Cảnh quan: Phía trước đền là một hồ nước rộng (dấu tích của vực nước xưa) và đầm sen bát ngát, tạo không khí thanh tịnh, mát mẻ. Trong hồ, nhà đền thả rất nhiều cá vàng, cá chép, tạo nên sinh khí dồi dào.
• Tượng pháp: Hệ thống tượng tại đền vô cùng độc đáo, được tạc từ đá tự nhiên hoặc gỗ quý, thần thái uy nghi, sống động.

Đền Bà Chúa Vực thờ những ai? 

Khuôn viên đền được chia làm 3 khu vực chính với các chức năng thờ tự riêng biệt. Bạn cần nắm rõ để đi lễ cho đúng thứ tự và đúng ban:

Khu Đền Chính 

• Sân ngoài: Nổi bật với tượng Thần Nông Viêm Đế (tượng đá tự nhiên hình người nằm chống cằm), thể hiện tín ngưỡng nông nghiệp lúa nước.
• Cung ngoài: Thờ Đức Thánh Trần (Trần Hưng Đạo) trấn giữ, cùng Chúa Sơn Trang (bên trái) và Võ Tài Thần (bên phải – cầu tài lộc).
• Cung trong: Thờ Ngọc Hoàng Thượng Đế (vị vua tối cao), Nam Tào, Bắc Đẩu và Tứ Bất Tử của Việt Nam (Tản Viên Sơn Thánh, Chử Đồng Tử, Thánh Gióng, Mẫu Liễu Hạnh).

Tiên Thiên Thánh Mẫu Cung (Bên trái đền chính)

Đây là nơi thờ tự chính của Bà Chúa Vực (Thiên Tiên Thánh Mẫu). Ngoài ra còn phối thờ rất nhiều vị thần và danh nhân:

• Các vị cai quản bản mệnh: Đẩu Mẫu Nguyên Quân, Cửu Tinh, Thất Tinh (giải hạn sao).
• Các danh nhân/tổ nghề nước Việt: Hải Thượng Lãn Ông (Thần Y – cầu sức khỏe), Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tả Ao Tiên Sinh (Thánh địa lý), Lưỡng Quốc Trạng Nguyên Tống Trân…

Đông Nhạc Cung (Phía trước Tiên Thiên Thánh Mẫu Cung)

Đây là điểm đặc biệt nhất của Sơn Nam Quán mà ít đền nào có. Khu vực này mô phỏng “Thập Điện Diêm Vương” (10 cửa ngục) với tượng Đông Nhạc Đại Đế, Âm Dương Sư và các vị vua cai quản địa ngục. Nơi đây mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc về luật nhân quả, khuyến khích con người làm việc thiện, tránh điều ác để không bị trừng phạt ở thế giới bên kia.

Kinh nghiệm và cách lễ ở Đền Bà Chúa Vực từ A-Z

Đền Bà Chúa Vực nổi tiếng là nơi cầu được ước thấy, nhưng không phải ai cũng biết cách cầu nguyện sao cho đúng ban, đúng việc. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết dựa trên kinh nghiệm của những người đi lễ lâu năm.

Đền Bà Chúa Vực cầu gì linh nghiệm?

Với hệ thống thờ tự đa dạng bao gồm cả Phật, Thánh, Tiên và các danh nhân lịch sử, bạn có thể cầu nguyện hầu hết các khía cạnh trong cuộc sống tại đây. Tuy nhiên, hãy nhớ nguyên tắc gõ đúng cửa để sở cầu đắc nguyện:

• Cầu bình an, công việc lớn: Hãy dâng lễ và kêu cầu tại Ban Mẫu (Bà Chúa Vực) và cung Ngọc Hoàng Thượng Đế. Bà là người có công trị thủy, bảo vệ mùa màng, nên rất linh thiêng trong việc che chở, độ trì cho những việc hệ trọng như xây nhà, khởi công, đi xa.
• Cầu tài lộc, kinh doanh: Bạn nên lễ tại ban Võ Tài Thần và Ngũ Lộ Thần Tài. Đây là các vị thần cai quản tiền bạc, phương hướng làm ăn.
• Cầu học hành, thi cử đỗ đạt: Hãy thắp hương tại ban thờ Văn Xương Đế Quân và Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Rất nhiều sĩ tử trước kỳ thi quan trọng thường về đây xin lộc bút nghiên.
• Cầu sức khỏe, chữa bệnh: Hãy thành tâm khấn nguyện trước ban thờ Hải Thượng Lãn Ông (Thần Y Lê Hữu Trác) và Hoàng Đại Tiên.
• Cầu duyên: Lễ tại ban thờ Chử Đồng Tử – vị thánh tượng trưng cho tình yêu bất tử và hôn nhân viên mãn.
• Cầu con cái: Bạn có thể lễ tại tượng Chú Sinh Thánh Mẫu (được thờ ngoài trời) hoặc xin tại Ban Mẫu.

Đặc biệt xin quẻ thẻ:

Một nét văn hóa độc đáo tại Đền thờ Bà Chúa Vực là tục xin quẻ. Theo chia sẻ thực tế của nhiều du khách, quẻ thẻ tại đền rất ứng nghiệm, thường nói đúng tâm trạng và hoàn cảnh hiện tại của người xin. Tại đền có một cuốn sổ giải quẻ rất dày và chi tiết, sau khi xin được số quẻ, bạn có thể tự tra cứu hoặc nhờ người tại đền giải thích để tìm hướng đi khi gặp bế tắc.

Thời gian đi lễ Đền Bà Chúa Vực

• Ngày thường: Bạn có thể đến đền vào mùng 1, ngày rằm hàng tháng để cầu bình an, thanh tịnh.
• Ngày tiệc chính: Lễ hội Đền thờ Bà Chúa Vực diễn ra vào ngày 23/5 Âm lịch hàng năm (Đây là ngày Kỵ nhật của Bà Chúa). Vào ngày này, đền tổ chức rước kiệu, tế lễ rất trang trọng và các hoạt động văn hóa dân gian như hát trống quân, hát cò lả. Đây là thời điểm linh thiêng nhất để dâng lễ.

Hướng dẫn sắm lễ Đền Bà Chúa Vực đầy đủ

Lễ vật quan trọng nhất là ở lòng thành, tuy nhiên để chu đáo, bạn có thể tham khảo cách sắm lễ sau:

• Lễ chay: Dùng để dâng ban Phật, ban Mẫu, ban Ngọc Hoàng và các vị Tiên. Lễ gồm: Hương, hoa tươi (hoa sen, hoa ly, hoa cúc…), quả chín, phẩm oản, trà, nước suối.
• Lễ mặn: Dùng để dâng ban Công Đồng, ban Đức Thánh Trần, ban Ngũ Hổ. Lễ gồm: Xôi, gà luộc, thịt lợn, giò chả và rượu.
• Lễ sống: Dùng dâng ban Ngũ Hổ (hạ ban) hoặc quan Thanh Xà Bạch Xà. Lễ gồm: Trứng sống (thường là 5 quả), gạo, muối, thịt mồi (thịt sống cắt miếng).
• Oản: Hiện nay, nhiều con hương đệ tử thường chọn dâng oản, đặc biệt là oản màu trắng dâng Chúa Bà hoặc oản màu vàng, đỏ. 

Văn khấn Đền Bà Chúa Vực bản chuẩn

Khi vào đền, bạn nên khấn từ ngoài vào trong, từ ban Công Đồng rồi mới vào các cung chính. Dưới đây là bài văn khấn nôm thông dụng, dễ nhớ và đầy đủ ý nghĩa:

“Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con lạy Đức Ngọc Hoàng Thượng Đế, Nam Tào, Bắc Đẩu.

Con lạy Tam Tòa Thánh Mẫu, Tam Phủ Công Đồng, Tứ Phủ Vạn Linh.

Con kính lạy Thiên Phi Linh Uyên Thánh Mẫu (Bà Chúa Vực) tối tú anh linh.

Con kính lạy Đức Thánh Trần, Chúa Sơn Trang, Ngũ vị Tôn Ông, Hội đồng các quan.

Tín chủ (chúng) con là: ……………………………………………. Tuổi: …………

Ngụ tại: ……………………………………………………………………………………..

Hôm nay là ngày…… tháng…… năm……

Tín chủ con thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật, kim ngân, trà quả, đốt nén tâm hương, cúi đầu bái lĩnh.

Chúng con thiết nghĩ, Chúa Bà vốn dòng thiên giới, giáng trần cứu dân độ thế, đắp đê ngăn lũ, ân đức bao trùm. Nay chúng con về trước cửa đền, xin Chúa Bà cùng chư vị Tôn thần chứng giám lòng thành.

Cúi xin các Ngài phù hộ độ trì cho gia đình chúng con được: Quốc thái dân an, mùa màng tươi tốt, gia đạo hưng long, tài lộc vượng tiến, tật bệnh tiêu trừ, tai qua nạn khỏi, cầu được ước thấy, vạn sự hanh thông.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)”

Bản văn Bà Chúa Vực 

Ngoài bài văn khấn nôm, tại Đền còn lưu truyền bản văn chầu (thường dùng trong nghi lễ hầu đồng hoặc hát văn) ca ngợi công đức và sự tích của Bà Chúa Vực. Bạn có thể tham khảo đoạn trích dưới đây để hiểu rõ hơn về huyền thoại đắp đê cứu dân của Bà:

Dâng văn Tiên Chúa Thủy Cung

Linh Uyên công chúa sắc phong tặng bà

Vốn xưa là nữ thác oan

Hiển linh báo ứng lập đàn tại đây.

Nhớ năm Ất Mão chua cay

Đê điều vỡ lở dân nay cơ hàn

Sóng cồn nước ngập mênh mang

Xóm làng chìm đắm tan hoang cửa nhà.

Dân tình khấn vái thiết tha

Lập đàn cầu đảo Tiên Bà chứng minh

Trời cao thấu tỏ sự tình

Sai đôi rùa lớn hiện hình độ dân.

Ngỗng trời sải cánh ân cần

Gánh đất đắp điếm mấy lần mới xong

Nước kia chẳng dám long đong

Sóng kia phải lặng cho lòng dân yên.

Từ ngày hiển hách uy quyền

Phố Hiến ghi nhớ lập đền khói hương

Phương Độ, Xích Đằng các phường

Nhớ ơn Tiên Chúa, đèn hương phụng thờ.

Những lưu ý khi đến Đền Bà Chúa Vực ở Hưng Yên

Để chuyến đi được thuận lợi, văn minh và không phạm phải những điều kiêng kỵ, bạn cần lưu ý những quy định sau của nhà đền:

• Quy định thắp hương: Để đảm bảo an toàn phòng chống cháy nổ và giữ gìn không khí trong đền, Ban quản lý quy định không thắp hương bên trong các cung thờ. Du khách chỉ thắp hương tại lư hương lớn đặt ở sân ngoài.
• Thời gian lễ: Đền thường rất đông khách thập phương, vì vậy mỗi đoàn khách nên hành lễ nhanh gọn, không chiếm chỗ quá lâu.
• Trang phục: Đây là chốn tôn nghiêm, bạn cần ăn mặc kín đáo, lịch sự. Tuyệt đối tránh mặc váy ngắn, quần đùi, áo sát nách hay trang phục hở hang.
• Thái độ: Đi nhẹ, nói khẽ, không cười đùa to tiếng. Không tùy tiện xoa tay vào tượng, đồ thờ tự để tránh làm hỏng hiện vật và mất tính trang nghiêm.
• Phóng sinh: Tại hồ nước trước đền (nơi thả cá vàng, cá chép), bạn có thể mua thức ăn cho cá để thả xuống. Nên hạn chế phóng sinh chim vì chim nuôi thả ra thường yếu và dễ bị bắt lại, thay vào đó hãy phóng sinh cá một cách nhẹ nhàng.

Gợi ý lịch trình tham quan Phố Hiến

Đền Bà Chúa Vực nằm trong quần thể di tích Phố Hiến nổi tiếng. Bạn nên kết hợp tham quan các địa danh gần đó trong ngày để chuyến đi thêm phần ý nghĩa:

• Buổi sáng: Xuất phát từ Hà Nội -> Đến TP. Hưng Yên -> Lễ Đền Bà Chúa Vực -> Thăm Văn Miếu Xích Đằng (biểu tượng hiếu học của Hưng Yên).
• Buổi trưa: Nghỉ ngơi và thưởng thức đặc sản Hưng Yên trứ danh như: Bún thang lươn, Chả gà Tiểu Quan, Nhãn lồng…
• Buổi chiều: Di chuyển thăm Đền Mẫu Hưng Yên (Đền Mẫu Phố Hiến – nơi có cây đa cổ thụ độc đáo) -> Thăm Chùa Chuông (Phố Hiến Đệ Nhất Danh Lam) -> Đền Trần -> Lên xe trở về.

FAQ – Các câu hỏi thường gặp về Đền Bà Chúa Vực Hưng Yên

Đền Bà Chúa Vực không chỉ là di tích lịch sử độc đáo mà còn là chốn linh thiêng bậc nhất đất Phố Hiến, nơi con người tìm về sự an yên và gửi gắm những ước vọng tốt đẹp. Hy vọng cẩm nang này đã trang bị đầy đủ hành trang để bạn có một chuyến hành hương thuận lợi. Chúc bạn và gia đình một chuyến đi lễ bình an, sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm.